Ayva: dalında geç hasat ve olgunlaşma

Ayva sonbaharda dalda durur, kabuğu sarıya döner, avuçta hâlâ serttir. Birçok çeşit o halde toplanır, serin odada kokusunu doldurur. Ağaçta un gibi yumuşayana kadar beklemek, içini karartır ve kuş ile eşek arısına bırakır. Ayva, elma gibi dalda çıtır çıtır yenmek için bekletilmez.

Ne zaman koparılır

Kabuk yeşilden altın sarıya döner, tüyler bir miktar seyrelir, meyve avuçta ağırlaşır. Sapı zorlanarak değil, yukarı kıvırılarak veya makasla ayrılır. Çekerek dalı yırtmayın. Hâlâ taş gibi ve yeşil olanı zorla koparmak, odada da yeşil ve buruk bırakır. Tam çürük, kahverengi lekeli meyveyi ise kasaya koymayın.

Birçok ayva çiğken sert ve buruk durur. Tatlı, pişince veya bekleyince çıkar. Her çeşidi çiğ sofralık sanmayın. Pişireceğiniz meyve de sağlam olmalıdır; çürük, reçel diye kurtulmaz.

Elma ve armut saklama ile aynı oda iş görür: serin, karanlıkça, birbirine değmeden. Ayva kokusu güçlüdür. Elmanın yanına koyarsanız koku karışır. Ayrı kasa daha dürüsttür. Haftada bir yoklayın, yumuşayanı pişirin.

Ağaç neden meyveyi döker

Düzensiz su, küçük ayvayı yazın döktürür. Derin sulama, her gün yaprak yağmuru değil. Meyve ağacında malç gövdeden uzakta dursun. Gölet, kökü boğar ve meyve yine düşer.

İlk yıllarda az meyve normaldir. Yeni fidanın üç yılı ayva için de geçerlidir. Her çiçeği bırakmak ince dalı eğer. Seyreltme, fındık boyundan sonra, dal başına bir iki meyve düşünerek yapılır. Ayva irileşir; sıkışık salkım dalı kırar.

Fazla gübre dev yaprak üretir, meyveyi geciktirir. Yaprak sağlıklıysa her bahar torba boşaltmayın. Gübre yanığı uç kuruluğu yapıyorsa besini kesin.

Budama ve yer

Ayvayı her kış elma gibi yarıya indirmek zorunda değilsiniz. Kuru, içe bakan ve sürten dalları alın. İncirde olduğu gibi az ve yerinde kesim, körlemesine kısaltmadan daha az yara açar. Donlu, ıslak günde kalın kesim yapmayın.

Güneş gören, su birikmeyen yer seçin. Gölgede meyve az ve geç renklenir. Aşı noktası gömülmesin. Çukur mantığı elma dikimi ile akrabadır.

Yere düşen ayvayı silip kasaya koymayın. Ezik, depoda komşuyu bozar. Düşeni hemen işleyin veya ayıklayın. Ağacın dibinde çürük tabaka bırakmak, gelecek yılın böceğine konak olur.

Kışa girerken

Yaprak dökülünce dibini temizleyin, gövdeye yığmadan ince bir örtü serin. Sert don gören yerde genç fidanı rüzgâr tünelinden uzağa düşünün. Saksı ayvası, yerdekinden çabuk donar. Dar kapta yazın susuz kalan ağaç, sonbaharda da küçük meyve verir.

Kokusu dolan, kabuğu altın olan meyveyi mutfakta unutmayın. Serin oda sonsuza dek tutmaz. Yumuşayana yakın pişirin. Çekirdek evini çıkarırken çekirdeği ezmeyin; o kısım yemeğe taş gibi dağılır.

Hastalık sandığınız kararma, bazen sadece geç kalmış meyvedir. Sürgün ucu yanık ve dal geriye doğru kuruyorsa bunu olgunlaşma saymayın. Hasta dalı ayırın, emin değilseniz danışın.

Sık sorulan sorular

Ayva dalda sararınca hemen yenir mi? Birçok çeşit hâlâ sert ve buruktur. Sararmak, toplama işaretidir. Tat, serin odada birkaç gün veya pişince dolar. Çiğ tatlı olmasını her çeşitten beklemeyin.

Tüylü kabuk bozuk mu? Hayır. Ayvanın doğal tüysüdür. Yıkayıp kurulayınca azalır. Leke, çürük ve yumuşak çukur ayrıdır; onları ayıklayın.

Elmayla aynı kasada durur mu? Durabilir ama ayva kokusu elmaya siner. Ayrı kasa, ikisinin de tadını korur. Çürük olanı ise hiçbir kasada bırakmayın.