Yeni dikilen fidanın ilk üç yılı

Yeni fidan tutunca bahçıvan aynı yaz meyve ister. Oysa ilk yıl kök, ikinci yıl taç, üçüncü yıl ancak ölçülü bir tabak konuşulur. Her çiçeği bırakmak, ince gövdeyi eğer ve fidanı yorar. Üç yıl, aceleye karşı kurulan bir takvimdir.

İlk yıl: su, herek, az çiçek

Dikim, elma çukurundaki gibi geniş ve sıkışmamış olsun. Aşı noktası toprağın üstünde kalsın. İlk yaz, kök henüz az toprağa tutunmuştur. Yağmur var diye unutmayın. Toprak kuruyunca derinden sulayın, her gün yaprağı ıslatmayın. Sulama ve malç gövdeden bir karış uzakta durursa fidan hem su bulur hem çürümez.

Herek, rüzgârın gövdeyi oymaması içindir. Bağı sıkı telle sarmayın. Kabuk halka şeklinde yarılırsa fidan o noktadan zayıflar. Mevsim sonunda bağı kontrol edin.

Çiçek açtıysa çoğunu koparın. Bu, fidanı cezalandırmak değildir. Kök, meyveden önce gelsin. Bir iki meyve merak için kalabilir; dal dolmasın. Ot ve çimi gövdenin dibinden uzak tutun. Çim, genç kökün suyunu içer.

İkinci yıl: şekil, hâlâ sabır

İkinci bahar, fidan sürgün vermişse içe bakan, kırık ve birbirine sürten dalları alın. Her dalı yarıya indirmek diye bir kural yoktur. Budama zamanı türe ve dona göre değişir. Islak, donlu günde kalın kesim yapmayın.

Meyve bu yıl da az kalsın. Cüce anaçta erken yük, ince dalı kırar. Cüce ağaç küçük diye hemen doldurulmaz. Herek hâlâ duruyorsa kabuğa yapışıp yapışmadığına bakın. Gövde kalınlaştıysa bağı gevşetin.

Sulama, ilk yıla göre daha seyrek olabilir ama uzun kurakta tamamen kesilmez. Birden gölet yapmak, yeni kökleri boğar. Malçı inceldiyse tamamlayın, taze yongayı gövdeye yığmayın.

Gübre, yaprak sağlıklıysa avuçla sınırlıdır. Her bahar torba boşaltmak, bol yaprak ve geç meyve verir. Organik ve kimyasal ayrımında genç fidan için olgun kompost, sert azottan daha sakin bir seçimdir.

Üçüncü yıl: ilk ciddi tabak

Bu yıl çiçek daha fazla kalabilir. Yine de salkımı seyreltin. Haziran seyreltmesi dal kırılmasın diye yapılır. Fındık boyundan sonra, sağlam bir iki meyve bırakın.

Tozlaşma hâlâ gerekebilir. Tek başına duran armut, üçüncü yılda da boş kalabilir. Komşu çeşit eksikse budamayı değil, eşi kontrol edin.

Yaprak kıvırcıklığı veya ateş yanığını andıran kararma görürseniz bunu "gençlik" saymayın. Hasta dalı ayırın, emin değilseniz danışın. İlk yıllarda ilaç takvimini kulaktan dolma kurmayın.

Tutmadıysa

Yaprak yok, aşı noktasının altından başka bir sürgün fışkırıyor ve gövde kuruysa o fidan tutmamıştır. Anaçın sürgünü, istediğiniz meyve değildir. Üç yıl beklemek, kuru çubuğu sulamak anlamına gelmez. İlkbaharda kabuğu tırnağınızla yoklayın; altı yeşilse sabredin, kahverengi ve kuruysa değiştirin.

Yeri kötüyse, sürekli gölge ve su birikintisi, yeni fidanı da aynı şekilde yorar. Söküp aynı çukura, aynı hatayla dikmeyin. Çukuru genişletin, suyu akıtın veya daha güneşli köşe seçin.

İlk üç yılın notunu deftere yazın: dikim günü, ilk çiçek, ilk kurak hafta. Gelecek fidan bu sayfadan daha çok şey öğrenir.

Sık sorulan sorular

İlk yıl hiç meyve bırakılmaz mı? Bırakılmasa daha iyi köklenir. Merak için bir iki tane yeter. Dalı doldurmak, fidanı eğmek için en kısa yoldur.

Herek ne zaman sökülür? Gövde rüzgârda kendi başına durunca. Çoğu fidanda bu, ikinci veya üçüncü yıldan önce değildir. Sökmeyi unutup teli kabuğa gömmeyin.

Her bahar çukur mu açılır? Hayır. Kök bölgesini her yıl eşelemek genç kökü koparır. Malç ve yüzeydeki kompost yeter. Çukur, dikim yılında bir kez açılır.