Krizantem: sonbahar çiçeğini uzatmak

Krizantem, günler kısalınca tomurcuk bağlar. Yazın "daha dolgun olsun" diye sonbahara kadar ucunu keserseniz çiçek gecikir ya da hiç yetişmez. Erken uç alma ile geç tomurcuğu yolmamak, bu çiçeğin bütün takvimidir.

Ucu ne zaman alınır

İlkbaharda süren taze dal, diz boyunu geçmeden bir kez, gerekirse yaz başına doğru bir kez daha uçtan alınır. Yan dal çıkar, bitki tek kamış gibi uzamaz. Tomurcuk belirdikten sonra yapılan kesim, o yılın çiçeğini de keser. Tarihi ezberlemek yerine bitkiye bakın: uçta küçük top varsa makası bırakın.

Saksıda alınan market krizantemi çoğu zaman zaten tomurcukludur. Onu eve gidince dipten kesmeyin. Solmuş başı alın, yeşil dalı olduğu gibi bırakın. Petunya yaz boyu uç seyreder; krizantemde bu iş yaz ortasında biter.

Su, güneş ve taç

Bol çiçek için güneş gerekir. Tam gölgede dal uzar, tomurcuk seyrek kalır. Öğleden sonra pişen duvarda ise saksı bir günde kurur. Sabah güneşi, öğlen hafif gölge birçok balkonda daha az yanık yaprak bırakır.

Toprak kuruyunca su verin, tabakta göl bırakmayın. Her akşam duş gibi ıslatmak, sık taç yaprakta küf üretir. Külleme sıkışık ve ıslak dalda krizantemde de görülebilir. Arayı açın, hasta yaprağı alın.

Tacı gömmeyin. Yeni fideyi eski toprak seviyesinde tutun. Gömülen taç, ıslak toprakta çürür. Gübre yanığı çiçek açsın diye verilen koyu besinden gelir. Tomurcuk varken seyreltik ve seyrek besin yeter, her sulamada değil.

Don ve ömrü uzatmak

İlk sert gece açık çiçeği cam gibi yapar. Erken don uyarısı gelince saksıyı duvar dibine çekin veya bir gecelik örtüyü yaprağa değdirmeden serin. Sabah açın. Haftalarca naylonun altında kalan krizantem terler, çiçek kahverengileşir.

Solmuş başı koparmak, bitkinin tohum için güç harcamasını azaltır. Bütün yeşil dalı dipten kesmeyin. Hâlâ kapalı tomurcuk varsa onlar açabilir. Tamamen kararan bitkiyi ise zorla ısıtmayın.

Çok yıllık krizantem, ılıman yerde toprakta kalabilir. Saksıda kök daha çabuk donar. Kış saksısı listesinde ince kabı içeri, serin ve aydınlık bir köşeye alın. Sıcak salonda sulamaya devam etmek, kış ortasında cılız sürgün üretir. Serin yerde az su yeter.

Bahar bölmesi

Aynı kök her yıl ortada seyrekleşir, çiçek kenarda kalır. İlkbaharda, sürgün kısa iken bölmek dolgun bitki verir. Yazın çiçekliyken sökmek, o sezonu bitirir. Her parçada kök ve bir iki sürgün kalsın. Bölüneni hemen koyu gübreye oturtmayın.

Hastalıklı, küflü daldan çelik almayın. Sağlıklı uç, nemli ve gölge bir kapta köklenmeye çalışabilir. Her çelik tutmaz. Tutmayanı suda haftalarca bekletmeyin.

Krizantemi lâle soğanı sanıp yazın söküp kurutmayın. O başka bitkidir. Yerinde, süzek toprakta, yazın uçları alınmış, sonbaharda tomurcuğu kesilmemiş bitki en uzun çiçeği verir.

Sık sorulan sorular

Neden hiç tomurcuk yok? Yaz sonuna kadar uç alındıysa veya köşe çok gölgeliyse çiçek gecikir. Bir yıl ucu erken kesin, güneşi artırın. Sonbaharda dipten budamayın.

Çiçek kahverengileşti, hastalık mı? Don, yaşlı baş ve ıslak taç aynı görüntüyü verir. Yeni leke alt yaprakta ve un gibi ise külleme olabilir. Sadece dış çiçek kahverengiyse solmuş başı alın, bitkiyi naylonda hapsetmeyin.

Her yıl saksı değişir mi? Kök kabı doldurduysa ilkbaharda bir boy büyük veya bölünmüş kök yeter. Her çiçek alışınızda koca kovaya almak, ıslak toprak denizidir. Kap süzek kalsın.