Gübre yanığı: yaprak ucu ve toparlanma

Yaprak ucu kahverengiye dönünce ilk tepki bir kaşık daha gübredir. Toprak ıslakken bu kaşık, yanığı büyütür. Gübre yanığı, bitkinin aç kalması değil, kökün tuzdan su içememesidir. Önce besini kesin, sonra suyun yönüne bakın.

Nasıl anlaşılır

Uç ve kenar kurur, bazen içe kıvrılır. Saksı kenarında beyaz kabuk oluşur. Bitki, yeni sulanmış olmasına rağmen solar. Kuru toprakta solmak başka, ıslak toprakta solmak başkadır. İkincisinde su eklemeyin, nedeni arayın.

Taze hayvan gübresi ve yanmamış kompost, özellikle fide ve soğan yanında aynı tabloyu çizer. Koku ekşiyse o malzeme henüz gübre değildir. Organik ile kimyasal ayrımı, ikisinin de dozunun sınırsız olduğu anlamına gelmez. Kimyasalı etiketten koyu karıştırmak da, taze gübreyi çukura doldurmak da yakar.

Fide, olgun bitkiden daha çabuk yanar. Şaşırtmanın ertesi günü verilen sert besin, yeni kökü kavurur. İlk hafta gübresiz su yeter.

Ne yapın

Besini kesin. Yüzeydeki kabuğu, köke zarar vermeden alın. Saksıyı deliği açıkken ağır ağır yıkayın, akan suyu tabağa bırakmayın. Bahçe sırasında, dren varsa yavaş ve bol su tuzu aşağı sürükler. Killi toprakta bir anda boca edilen su gölet olur. Killi toprak zaten geç kurur; orada yıkamayı daha yavaş tutun.

Örtü altındaysa yağmur bu işi görmez. Sera tuzu aynı birikimin kapalı halidir. Yıkamadan hemen sonra yeniden gübre vermeyin. Bir iki hafta sadece toprak kuruyunca su.

Kurumuş uç düzelmez. Yeni yaprak temiz çıkıyorsa bitki toparlanıyordur. Bütün yaprak yandıysa ve gövde yumuşadıysa o fideyi zorlamayın. Komşu bitkileri aynı suyla, aynı dozla gezdirmeyin.

Bir daha yakmamak

Etiketteki seyreltmeden daha koyu karışım yapmayın. Her sulamaya gübre katmayın. Bitki yeşil ve ürün veriyorsa ara vermek eksiklik değildir. Solucan gübresi de avuçla sınırlı kalsın. "Doğal" diye kova kova dökmek, kimyasal kadar yakar.

Dikim çukurunu saf gübre ile doldurmayın. Bir tutam, mevcut toprağa karışsın. Tohumun üstüne taze gübre sermek, çıkışı bitirir. Havuç ve soğan bu konuda özellikle nazlıdır.

Yağmur suyu ara sıra kullanılabiliyorsa musluk kabuğunu azaltır. Kirli çatının ilk akışını depoya almayın. Saksıda her yıl harcı hiç yenilemeden sadece gübre eklemek, tuzu üst üste bindirir. Çöken toprağı tazelerken gübre yığınıyla doldurmayın.

Yanık sandığınız başka şeyler

Rüzgâr, öğlen güneşi ve kuru sıcak da ucu kurutur. Toprak kuruysa konu gübre değildir, sudur. Yaprak biti ve örümcek ise benek, ağ veya yapışkan bırakır. Uç kuru, kabuk beyaz, toprak ıslak üçlüsü bir aradaysa önce tuzu düşünün.

Demir veya başka mineral sıkmak, tuzlu köke bir yük daha bindirir. Sararma damar aralarındaysa ve toprak kireçliyse konu ayrı olabilir. Yine de önce yıkama ve ara. İyileşme yoksa danışın, kör şişe kullanmayın.

Kompost olgunsa yanık yapmaz, miktarı yine de ince olsun. Ekşi, sıcak, içinde tanınan yemek artığı olan yığını fideye basmayın.

Sık sorulan sorular

Yanık yaprağı koparmalı mıyım? Tamamen kuru ucu almak görüntüyü düzeltir, şart değildir. Yeşil kısmı dipten sıyırmayın. Bitki o yaprakla idare eder, yeni yaprağa bakın.

Ne kadar sürede toparlanır? Kök sağlamsa yeni yaprak bir iki haftada temiz çıkar. Eski uç yeşile dönmez. Toprak hâlâ kokuyorsa harcı değiştirin.

Her solmada gübreyi keseyim mi? Toprak kuruysa önce su. Islaksa ve kabuk varsa evet, kesin. Gölgede öğlen inen yaprak, akşam kalkıyorsa gübre suçu olmayabilir.