Bodur ve sırık fasulye: hangisi sığar
Bodur fasulye desteksiz, kısa hasat verir. Sırık tipi yerden kazanır, daha uzun toplarsınız. İkisi de soğuk toprakta çürür.
Fasulye iki ayrı alışkanlıkla büyür. Bodur tip kendi halinde durur, hasadı bir iki dalgada biter. Sırık tip tırmanır, yerden kazanır, haftalarca toplarsınız. Küçük yatakta ikisini de aynı sıraya sıkıştırmak, boduru sırığın gölgesinde bırakır.
Bodur: kısa ve desteksiz
Bodur fasulye, sırık kurmak istemeyen ve erken tabak isteyen bahçeye uyar. Sıra arası, yapraklar yapışmayacak kadar açık olsun. Sık dikim, hem küf hem zor hasat demektir. Soğuk toprakta tohum çürür. Nisan penceresi domates kadar olmasa da fasulyeyi de çamurlu, üşüyen yatağa gömmez. Toprak ılık, avuç dağılacak kadar nemli olsun.
Hasat kısa sürer. Bir dalga bitince aynı bitkiden bütün yaz beklemek hayaldir. İkinci bir sırayı iki üç hafta sonra ekmek, taze fasulyeyi uzatır. Bunu kuru tane için bıraktığınız sırayla karıştırmayın. Kuru fasulye toplamaz, baklayı kurutursunuz. Taze sıra ise körpeyken sık sık boşaltılır.
Rüzgârlı yerde bodur tip, sırığa göre daha az devrilir. Yine de meyve yerde sürünmesin diye ince bir malç, baklayı çamurdan korur. Malçı gövdeye yığmayın.
Sırık: ip, yer ve rüzgâr
Sırık fasulye, aynı miktar ürünü daha dar tabanda verir çünkü yukarı gider. İp, file veya sırık dikilmeden tohum ekmeyin. Çıktıktan sonra kazık çakmak köke denk gelir. Haziran bağlama turunda yere yatmış sürgünü öğlen bükmeyin; sabah serinken ipin üstüne yönlendirin.
Yüksek kat balkonunda sırık, rüzgârla saksıyı devirir. Rüzgâr düzeni burada bodur tipi daha güvenli kılar. Geniş, yerde duran kapta ve korunaklı bahçede sırık daha çok tabak verir.
Sırığın gölgesi, kuzeyine ekilen bodur fasulyeyi veya marulu karanlıkta bırakabilir. Sırığı sıranın kuzeyine kurun, kısa bitki güneyde kalsın. Bunu küçük krokide bir kez çizmek, yaz ortasında yaprak savaşını önler.
Su, çiçek ve toplama
İkisi de çiçekteyken birden susuz kalırsa bakla düşer. Gölet de kökü çürütür. Toprak sıkılınca dağılacak kadar nemli olsun. Yaprak öğlen iner, akşam kalkıyorsa hemen bir kova daha şart değildir.
Taze baklayı, içindeki tane şişmeden toplayın. Sırada unutulan iri bakla, bitkiye tohum işinin bittiğini söyler, yeni çiçek yavaşlar. Gün aşırı dolaşmak, haftada bir sıyırmaktan daha körpe tabak verir. Makas veya tırnakla sapından alın, asmayı yırtmayın.
Fazla azot, dev yaprak ve az bakla yapar. Fasulye baklagildir; çukuru taze gübre ile doldurmayın. Gübre yanığı bu tohumda çabuk görülür. Olgun kompost ince karışsın yeter.
Hastalık ve gelecek yıl
Yapraklarda köşeli leke, ıslak sabah ve sıkışık sıra ile artar. Akşam sulamayın, alt yaprağı çamura değdirmeyin. Hastalıklı artığı ağustos temizliğinde kompostun serin kenarına atmayın.
Aynı yatağa her yıl fasulye ekmek yorar. Ertesi yıl yaprak veya meyve sebzesi girsin. Tohum alacaksanız en sağlıklı bitkinin kuru baklasını ayırın, ıslak kavanoza basmayın.
Çimlenen tohumu kuş ve salyangoz da sever. Çıkış haftasında sırayı gözleyin. Görünce örtmek, bütün sırayı kaybettikten sonra tekrar ekmekten kolaydır.
Sık sorulan sorular
Bodur fasulye sırığa sardırılır mı? Sardırılmaz. Kısa kalır, ipi boşuna işgal eder. Uzun hasat istiyorsanız sırık çeşit ekin. Bodur, desteksiz kısa sıranın bitkisidir.
İkisi aynı sırada olur mu? Dar sırada sırık, boduru boğar. Yan yana olacaklarsa sırık arkada, bodur önde dursun ve bodurun payına gölge düşmesin.
Tohumu ıslatıp ekmeli miyim? Islak tohum, soğuk toprakta daha çabuk çürür. Toprak ılıksa kuru ekmek de olur. Bir gece ıslatıyorsanız hemen ekin, günlerce suda bekletmeyin.