Kuru fasulye ve nohut: bahçeden kilere

Taze fasulyeyi sık sık toplarsınız. Kuru fasulye ve nohut ise tam tersine, baklanın bahçede işini bitirmesini bekler. Erken kırılan tane buruşur, geç kalan ve yağmur yiyen tane ise kavanozda küflenir. Kiler, ancak hışırtılı kuru taneyle dolar.

Bahçede ne zaman hazır

Bakla sararır, sonra kurur, sallayınca tane içinde gezer. İçi hâlâ yumuşak ve birbirine yapışıyorsa daha duracaktır. Bütün bitki aynı gün kurumaz. Kuru baklaları toplayın, yeşil kalanlar sırada kalsın. Hepsini bir günde sıyırmak, yeşil taneyi de küfe mahkûm eder.

Nohut da benzerdir. Baklaları sıranın üstünde unutulan bitki, son yağmurda yeniden yeşermiş gibi su çeker. O su, kurutmanın düşmanıdır. Hava tahmininde uzun yağmur varsa bitkiyi kökünden sökün, kökteki toprağı silkeleyin, havadar bir gölgeye serin veya asın. Güneşte cam gibi ısınan tente, taneyi pişirir, kurutmaz.

Taze yemeklik fasulye ile kuruluk için bıraktığınız sırayı baştan ayırın. Sürekli topladığınız bitki, bir yandan da dolgun kuru tane vermez. Bir sıra taze, bir sıra kiler diye düşünün. Yer darsa önce taze yiyin, kuruluk işini az sayıda bitkiye bırakın.

Harman ve eleme

Kuruyan baklayı ayakla ezmek veya elle kırmak, küçük miktar için yeter. Taneyi kabuktan ayırın. İçinde böcek deliği, siyah leke ve yarım tane varsa onları ayıklayın. Bir delikli tane, kavanozda yaz boyu un yapar.

Elekten geçen toz ve kabuk, taneyle birlikte saklanmaz. Nem tutar. Temiz taneyi bir tepside, gölgede, bir gün daha yayın. Dişinizle kırdığınız tane sertse ve içi un gibi dağılıyorsa kurumuştur. Lastik gibi esniyorsa daha su vardır; kavanoza erken girerse ısınır.

Yeşil gübre baklası bu işin tersidir. Onu çiçekten önce gömersiniz. Kuru fasulyede ise tohuma kaçmak istersiniz. Aynı bitkiyi hem yeşil gübre hem kiler diye zorlamayın.

Kiler, dondurucu ve böcek

Tam kuru taneyi cam kavanoza koyun, kapağı kapalı olsun, yer serin ve karanlık kalsın. Naylon torba, sıcak mutfakta terletir. Ağzı açık çanak da un kurdunu davet eder.

İçerde gözle görülmeyen yumurta kalabilir. Kuru taneyi, pişirmeden önce, bir kapta birkaç gün dondurucuda bekletmek birçok evde bu sürprizi azaltır. Sonra çıkarıp yeniden oda sıcaklığına getirin, buğusu gidince kavanoza alın. Islakken dondurucuya giren tane, çıkınca küflenir. Önce kuruluk, sonra soğuk.

Kavanozun içi buğulandıysa hemen yayın, yeniden kurutun. "Biraz nem zararsız" demeyin. O nem, bütün kışı bozar. Çürük kokan partiyi yemeğe zorlamayın.

Pişirmeden önce taneyi ayıklamak, bahçedeki küçük taş ve kırık bakla parçası için hâlâ gerekir. Kurutma, mutfak ayıklamasını bitirmez.

Sırayı gelecek yıla bırakırken

Baklagil, sonraki domates için toprağı biraz rahatlatır ama hastalıklı, küflü artığı aynı yatağa gömmek başka konudur. Sağlam sap komposta gidebilir. Küflü baklayı sıcak olmayan kompostta çoğaltmayın. Haziran seyreltme ve bağlama turunda yere düşen baklayı da toplayın; orada filizlenir veya böcek barındırır.

Tohumluk ayıracaksanız en dolgun, hastalıksız taneleri ayrı bir zarfa koyun, tarihi yazın. Yemeklik kavanozla tohum zarfını karıştırmayın. İlkbaharda bez denemesi bu zarf için de geçerlidir.

Sık sorulan sorular

Yeşil baklayı evde kurutabilir miyim? Tam olgun, içi dolmuş ama henüz taş gibi kurumamış bakla gölgede kurur. İçi sulu, körpe taze fasulyeyi tepside unutmak ise buruşuk, küflü tane verir. Körpe olanı taze yiyin.

Fırında hızlı kurutayım mı? Düşük ısıda, kapağı aralık, gözünüz üzerindeyken kısa bir yardım olabilir. Yüksek ısı taneyi pişirir, içi nemli kalır. Asıl kurutma havadar gölgededir.

Nohut ile fasulye aynı kavanoza konur mu? Konmasın. Kuruma süreleri ve böcek sürprizi ayrı izlensin. Karışık kavanozda biri nemlenirse öteki de bozulur.