Patlıcan: sıcak seven sebzenin istekleri

Patlıcan fidanı market tezgâhında domatesin yanında durur, bahçede ise ondan daha çok üşür. Soğuk toprakta morarır, çiçek açar açmaz döker, meyve küçük kalır. Sıcak, düzenli su ve sabır bir araya gelince parlak meyve dolar.

Dikimi aceleye getirmeyin

Gece hâlâ üşütüyorsa patlıcanı dışarı çıkarmayın. Nisan penceresi domates için bile erken olabilir; patlıcan bir adım daha bekler. Toprak ele ılık gelmeden dikilen fide durur, siz de çeşit kötü sanırsınız.

Kökü viyolden çıkarırken dağıtmayın. Patlıcan, kökü kurcalanınca küser. Çukura oturtun, boğazı gömmeyin, can suyunu verin, ilk gün öğlen güneşinde unutmayın. Bir iki gün hafif gölge, sonra tam güneş. Kalıcı yeri gölge olmasın. Gölgede yaprak büyür, meyve seyrek kalır.

Rüzgârlı balkonda ince saksı, patlıcan için dardır. Geniş kap, yerde duran ağır saksı ve destek daha az devrilir. Rüzgâr düzeni yüksek katta bu bitki için de geçerlidir.

Çiçek neden dökülür

Serin gece, düzensiz su ve kökün henüz tutmaması çiçeği düşürür. İlk çiçeklerin dökülmesi bir hastalığı kanıtlamaz. Hava ısınınca yenileri tutar. Kabak çiçeğindeki gibi erkek dişi ayrımı patlıcanda o kadar belirgin değildir; çiçek hem toz hem tepecik taşır. Yine de arı veya hafif bir silkeleme, kapalı balkonda işe yarar. Cam hiç açılmıyorsa meyve seyrek kalır.

Fazla azot, dev yaprak ve az çiçek üretir. Fide tuttu diye her hafta gübre vermeyin. Yaprak sağlıklıysa besine ara verin. Solucan gübresi bir avuçtan kalın olmasın.

Sık dikim, yaprakların birbirine yapışmasına ve örümceğe yol açar. Sıcak, kuru köşede kırmızı örümcek patlıcanı sever. Yaprak altını ara sıra yıkayın, akşam ıslak bırakmayın.

Su ve acı meyve

Patlıcan, bir gün çorak bir gün gölet olunca meyveyi acı ve içi boş bırakabilir. Toprak sıkılınca dağılacak kadar nemli kalsın. Malç, sıra arasında buharlaşmayı keser; gövdeye yığılmaz. Saksıda bu daha kritiktir. Küçük kap öğlen kurur, akşam suya boğulur.

Yaprak öğlen iner, akşam kalkarsa her zaman susuzluk değildir. Sabah da inik ve toprak kuruysa su verin. Islak toprakta soluyorsa delik tıkanmıştır, su eklemeyin.

Destek, yüksek çeşitlerde meyve ağırlaşınca işe yarar. İpi gevşek bağlayın. Bodur saksı tipleri çoğu zaman kendi halinde durur; yine de rüzgârda devrilmesin diye kabı ağır tutun.

Hasat: parlakken

Kabuk parlak, meyve avuçta ağır ve çekirdek daha yumuşakken kesin. Matlaşan, sararmaya başlayan patlıcan geç kalmıştır; çekirdek sert, tat buruk olur. Makasla sapından kesin, çekerek dalı yırtmayın. Sık toplamak yeni çiçeği uyandırır.

Buzdolabında uzun süre bekleyen patlıcan yumuşar ve kararır. Birkaç gün serin, ezilmeden durabilir. Fazlasını aynı hafta pişirin. Çekirdeği kararmış meyveyi sofraya zorlamayın.

Sezon sonunda soğuk gece meyveyi cam gibi yapar. Pembe veya mor, hâlâ parlak olanları içeri alın. Bitkiyi don gördükten sonra zorla canlandırmaya çalışmayın. Sağlıklı artığı komposta, hastalıklı yaprağı uzak tutun.

Aynı yatağa her yıl patlıcan, biber ve domates dikmek aynı aileyi yorar. Ertesi yıl baklagil veya yeşillik girsin.

Sık sorulan sorular

Patlıcan domatesin yanına dikilir mi? İkisi de güneş ve sıcak ister, aynı ailedendir. Yan yana durabilirler ama her yıl aynı sırayı paylaşmasınlar. Su düzenini de birine göre abartmayın; patlıcan düzensiz sudan daha çabuk acılaşır.

Çiçek çok, meyve yoksa ne yapmalı? Soğuk geçtiyse, su düzenliyse ve yaprak aşırı büyük değilse birkaç gün silkeleyin veya rüzgâr ve arıya yer açın. Hâlâ yoksa gece serinliği bitene kadar bekleyin, gübreyi artırmayın.

Küçük meyveyi koparmak zarar verir mi? Parlak ve dolgunsa hayır. Erken kesmek, bitkiyi yeni meyveye teşvik eder. Sarı, mat ve buruşuk olanı ise geç kalmış sayın.