Balkon rüzgârı: bitkiyi deviren esinti

Üst kat balkonu öğlen güzel görünür, ikindi rüzgârında saksılar devrilir, yaprak bir saatte kâğıt gibi kalır. Rüzgâr hem suyu uçurur hem ince gövdeyi kırar. Çözüm balkonu cam fanusa çevirmek değildir. Esintiyi yavaşlatmak, ağırlığı alta almak ve bitkiyi korkuluğa bağlamamaktır.

Rüzgâr neyi bozar

Yaprak, rüzgârda terler. Aynı saksı bahçede iki günde bir su isterken balkonda her sabah kurur. Siz düzensiz suluyorsunuz sanırsınız. Önce parmağınızı toprağa batırın; kuruysa su, ıslaksa bekleyin. Parmak testi rüzgârlı balkonda daha sık gerekir, çünkü yüzey aldatıcı biçimde çabuk kurur, dip henüz ıslak olabilir.

İnce sürgün, özellikle sırık domates ve uzun sardunya, rüzgârda saksıyı kaldırır. Devrilen kapın toprağı dökülür, kök hava alır. Yüksek saksıyı korkuluk üzerine oturtmak en riskli yerdir. Bir esinti onu sokağa yollar; bu hem bitkinin hem alt kattan geçenlerin sorunudur. Ağır kaplar zeminde, korkuluk çizgisinin içinde kalsın.

Tam duvar yerine seyrek perde

Rüzgârı keseyim diye balkonu baştan başa brandayla kapatmak türbülans yapar. Esinti brandanın kenarından hızlanır, en köşedeki saksıyı yine devirir. Hasır, seyrek kafes veya bir kısmı açık paravan rüzgârı yavaşlatır, tamamen kesmez. Bitki de hava ister. Sürekli kapalı, pişen balkon külleme ve yaprak biti için konaktır.

Paravanı korkuluğa sıkı bağlayın. Rüzgârı kesecek malzeme kendisi uçmamalıdır. Üst katta belediyenin veya apartmanın cephe kuralı olabilir; emin olmadığınız sabit cam ve delme işine girmeyin. Saksı ve seyyar paravan, izinsiz delikten daha az kavga çıkarır.

Bitkileri rüzgârın geliş yönüne göre dizin. Kısa ve dayanıklı olanlar, biberiye, sardunya, kadife çiçeği öne geçsin. İnce yapraklı fesleğen ve salatalık onların arkasında kalsın. Aromatik otlar aynı rüzgârda aynı şekilde dayanmaz; naneyi fesleğenin önüne siper diye kullanabilirsiniz, nanenin kendisi de kurursa gölgeye çekin.

Ağırlık, grup ve bağ

Geniş tabanlı, ağır kap ince plastik kadehten daha az devrilir. Plastik kullanıyorsanız dibine taş koyun ama drenaj deliğini kapatmayın. Boşaltılmış toprak, hafif torf ve uzun bitki en kolay devrilendir. Toprak çöktüyse önce harcı oturtun, sonra rüzgârı suçlayın. Çökmüş kapın ağırlık merkezi bozulur.

Saksıları tek tek aralıklı dizmek her birini ayrı hedef yapar. Üçünü gruplayınca birbirine destek olur, rüzgâr aradan hızlanamaz. Grubu da camın dibine yapıştırmayın; yaprak camda pişer. Bir karış hava payı bırakın.

Sırık ve uzun gövdeyi korkuluğa değil, saksının içindeki kamışa bağlayın. Bağ sıkı olmasın, gövde kalınlaşınca boğulmasın. Askılı saksı rüzgârda sallanır, kök sürekli sarsılır. Çok esintili katta asılı çilek ve çiçeği askıdan indirip yere almak bir mevsimi kurtarır.

Kışın esinti daha serttir

Yaz rüzgârı kurutur, kış rüzgârı dondurur. Sardunyayı ilk sert geceden önce içeri almak için kışlatma notuna bakın. Dışarıda kalacak şimşir veya lavanta saksısını da duvar dibine, rüzgârın tünel yaptığı korkuluk ağzından uzağa çekin. Toprak ıslakken donan kök, kuru topraktan daha çok zarar görür. Kışın "rüzgâr kurutuyor" diye her gün su vermeyin.

İlkbaharda fideyi doğrudan rüzgârlı korkuluğa çıkarmayın. Önce birkaç gün yerde, grup içinde alışsın. Balkon sebze düzeni kurulurken en güneşli köşe en rüzgârlı köşeyse, güneşi alın, esintiyi paravanla yumuşatın. İkisinden birini seçmek zorunda değilsiniz.

Yaprak kenarı yandı diye her seferinde gübre vermeyin. Rüzgâr yanığı, tuz yanığına benzer. Önce suyu ve yeri düzeltin.

Sık sorulan sorular

Rüzgârlı balkonda domates olur mu? Olur, sırığı sağlamsa ve saksı yerdeyse. Korkuluk üstü ve tek başına ince sırık, ilk fırtınada kırılır. Kısa, bodur tipler yüksek katta daha az risklidir.

Her gün sulamak zorunda mıyım? Rüzgâr bunu sıklaştırabilir ama takvim yazmayın. Sabah parmakla bakın. Dip ıslaksa su vermeyin; yüzeyin kuru görünmesi aldatır.

Cam balkon açmazsam bitki rahat mı? Sürekli kapalı cam, öğlen pişirir ve havayı keser. Gündüz bir aralık açık, öğlen en sert esintide kapatmak, gece de terlemeyi önlemek daha dengelidir.