Sırık salatalık: su, destek ve hasat ritmi

Salatalık sıcağı ve düzenli suyu sever, buna karşılık ihmal edildiğinde acılaşır, eğrilir ya da çiçeğini döker. Sırık ve yayılıcı tipler aynı aileden olsa da yer ve hasat ritmi başka başkadır. Küçük bahçede sırık tipi, sıranın üstüne çıktığı için yeri boşa harcamaz.

Yer, zaman ve fide

Toprak ılımadan, gece soğuğu kesilmeden dikecek diye acele etmeyin. Salatalık soğuk yatağa küsüp durur. Fideyi güneş gören, rüzgârın sürekli kırbaçlamadığı bir sıraya alın. Kök boğazını gömmeyin; domates fidesinde yapılan hatalar salatalıkta da geçerlidir, özellikle boğazı derin gömmek çürümeye yol açar.

Tohumdan gidecekseniz toprağın üstü parmak ısısında olsun. Çok erken ekilen tohum soğukta çürür, siz de çeşit kötü diye suçlarsınız. Sıra arasını dar tutmayın. Yapraklar birbirine değip hava alamayınca külleme ve yaprak lekesine davetiye çıkar.

Destek: ip, file, sırık

Sırık salatalık kendi başına dimdik durmaz. Fide daha kısa iken ip, file veya kamış kurun. Sürgün uzadıktan sonra dolaştırmak, kırılgan gövdeyi zorlar. İpi sıkı bağlamayın; gövde kalınlaşınca boğulur. Gevşek bir ilmek yeter, bitki sülükleriyle tutunur.

Yayılıcı tipler yerde de durur ama meyve toprağa değer, lekelenir, salyangoz payını alır. Altlarına saman sermek bu teması azaltır. Küçük alanda yerde yayılan bitki komşu marulu da boğar. Sırığa almak, altına kısa ömürlü yeşillik sığdırmanıza da izin verir.

Su ve acılaşma

Salatalığın acılaşması çoğu zaman düzensiz sudan ve stresten gelir. Bir gün çorak, ertesi gün gölet gibi yatak meyveyi zorlar. Toprağın üstü kuruyunca, altı henüz ıslakken sulamayı parmak testiyle ayarlayın; test saksı için yazılmıştır ama parmağı toprağa batırma alışkanlığı tarlada da aynıdır. Sabah, köke yakın sulayın. Yaprağı gece ıslak bırakmak mantar lekelerini artırır.

Sıcak dalgasında öğlen suyu yaprağı yakabilir. Malç, sıra arasında buharlaşmayı keser; gövde dibine yığmayın. Saksıda salatalık yetiştiriyorsanız kap en az bir kova hacminde olsun. Küçük saksı öğlen kurur, akşam suya boğulur, bu salınım acı meyvenin en sık sebebidir.

Çiçek, meyve ve hasat

Bitkide erkek ve dişi çiçek bir arada durur. Dişi çiçeğin hemen altında minik meyve taslağı görülür. Bazı sera çeşitleri tozlaşmadan meyve bağlar; bahçe çeşitlerinin çoğu arıya ihtiyaç duyar. Çiçek var, meyve yok diyorsanız önce soğuk gece, sonra böcek eksikliği aklınıza gelsin. Her çiçeğin meyve olması da gerekmez.

Meyveyi irileşip çekirdeği sertleşmeden toplayın. Sırada unutulan birkaç kocaman salatalık, bitkiye "tohum işim bitti" dedirtir, yeni çiçek yavaşlar. Gün aşırı dolaşmak en iyi ritmdir. Makas veya tırnakla sapından kesin; çekerek asma gövdeyi yırtmayın. Sararan, aşırı şişkin meyveyi sofralık saymayın, tohumluğa ayırın ya da komposta gönderin.

Aynı yatakta biber de varsa su düzenini biber rehberi ile birlikte okuyun. İkisi de sıcak sever ama biber, salatalık kadar savurgan su istemez. Ortak sırada ikisini de göl gibi sulamak biber kökünü yorar.

Yaprak hastalığına davetiye çıkaran haller

Sık dikim, akşam sulaması ve alt yaprakların çamura değmesi yaprakta beyaz toz ya da sarı leke getirir. Alt yapraklar sararıp işe yaramaz hale gelince, toprağa değenleri makasla alın; bitkinin tepesini çıplak bırakmayın. Kimyasal ilaca başvurmadan önce hava ve suyu düzeltin. Leke tüm sırayı sardıysa bölgenizdeki tarım danışmanına danışın; ilaç kullanacaksanız etiketindeki bekleme süresine uyun, hasada rastgele gün bırakmayın.

Sık sorulan sorular

Salatalık neden eğri çıkar? Düzensiz su, yetersiz tozlaşma veya meyvenin tele sıkışması eğriliğe yol açar. Eğri meyve yenir; tadı bozulmadıysa ayıklamayın, sadece sonraki sulamayı düzene sokun.

Her gün sulamak şart mı? Şart değil. Toprak nemliyse bekleyin. Saksı ve kumlu sıra sıcakta her gün isteyebilir, killi bahçe toprağı iki günde bir yetebilir. Kararı takvim değil, parmak versin.

Acı meyve yıkanınca düzelir mi? Düzelmez. Acılık meyvenin içindedir. Uç kısmı tadın; belirgin acıysa o meyveyi sofraya koymayın. Sonrakiler için suyu düzenli tutun, sırada aşırı olgun meyve bırakmayın.