Yağmurlu haftada bahçeye nasıl basılır
Islak yatağa basmayın, ekim yapmayın, sırık bağını kontrol edin. Yağmur bitince toprak dağılacak hale gelince çapa ve tohum gelir.
Üç gün yağmur yağınca bahçıvanın eli kaşınır. Islak sıranın ortasına basmak, o izi yaz boyu tuğla gibi bırakır. Yağmurlu haftanın işi ekmek değil, basmamak, sırığı kontrol etmek ve içeri alınacak meyveyi kuru iken ayırmaktır.
Ayak izi neden kalır
Killi toprak ıslakken ezilir, kuruyunca çatlar. Killi toprağı gevşetmek yıllar sürer; bir yağmur haftasında geri almak ise bir öğleden sonra yeter. Patikadan yürüyün. Yatağın içine tahta koyup iş görmek zorundaysanız tahtayı yayın, topuğu doğrudan çamura gömmeyin. İş bitince tahtayı da çekin, altında salyangoz yuvası bırakmayın.
Avuç toprak sıkılınca parmaklardan çamur akıyorsa bel, çapa ve tohum yok. Dağılacak hale gelince işe başlayın. Bu, tembellik değil, yapının korunmasıdır.
Ne ertelenir
Tohum ekmek, fide dikmek ve gübre sermek ertelenir. İnce tohum yağmurda derine gömülür veya kabuk bağlar. Fide çamurda boğulur. Gübre, akan suyla yoldan komşuya gider, köke de yanık bırakabilir. Gübre yanığı kuru haftanın da sorunudur; yağmurda serpilen taze gübre daha da kontrolsüzdür.
Kompostu çevirmek de ıslak yığında çamur yapar. Kuru bir kenar varsa mutfak kabuğunu az ekleyin, yığını suyun altında açık bırakmayın. Kapağı tamamen hava almaz hale getirmeyin.
Hasat da seçicidir. Islak yapraklı ıspanak ve marul dolapta çürür. Yeşillik saklama kuru yaprak ister. Birkaç saat rüzgâr veya güneş bekleyin. Kuru fasulye baklası ıslandıysa hemen kavanoza koymayın. Kiler kurutması yeniden gölgede kurumadan kapanmaz.
Ne yapılır
Sırık, ip ve tünel eteğini kapıdan veya patikadan bakın. Yağmur rüzgârla birlikte geliyorsa örtü yelken olur. Erken don örtüsü ile yağmur örtüsü aynı hatayı paylaşır: yaprağa yapışan naylon. Eteği tutun, sıranın ortasına bata çıka yürümeyin.
Saksı tabağını boşaltın. Terakota ıslakken ağırlaşır, don olursa çatlar. Deliği tıkalı plastik kap ise taşar. Bir şemsiye altında tabakları dökmek, o haftanın en verimli işidir.
Salyangoz yağmuru sever. Hava açınca akşam bir tur yeter. Yağmurun altında pelet sermek, ilacı çamura karıştırır. Önce hava açılsın.
Domates ve çilek, uzun ıslaklıktan sonra çatlar veya küflenir. İlk açan günde toplayın, yerde bırakmayın. Çatlak meyve kasa meyvesi değildir.
Hava açınca
Toprak dağılmaya başlayınca önce patikayı, sonra yatağın kenarını yoklayın. Kabuk bağladıysa ince bir tırmık yeter, derin bel değil. Ekim o zaman yapılır. Yağmurdan hemen sonraki ilk saat, hâlâ geç olabilir. Bir gün beklemek, sırayı kurtarır.
Yatakta kalan su birikintisi, çukurun yanlış yerde olduğunu gösterir. O köşeye yeniden domates dikmeyin. Sırayı yükseltmek veya suyun aktığı yolu açmak, gelecek yağmur için nottur. Deftere "bu yatak üç gün göl kaldı" yazın. Böyle bir cümle, gelecek yıl hangi sıraya basılmayacağını hatırlatır. Hafıza, çamur kuruyunca silinir.
Bir yağmur haftası ürün kaybettirmez. Ezilen toprak ise bütün yazı etkiler. Botu kapıda bırakmak, o haftanın bahçıvanlığıdır.
Sık sorulan sorular
Az yağmurda da basılmaz mı? Toprak dağılacak kadar kuruysa basılır. Parlak şerit sıkıyorsanız yağmur az da olsa basmayın. Karar takvimde değil, avuçtadır.
Örtüyle sırayı kuru tutsam ekim olur mu? Örtünün altı da ıslak olabilir. Parmakla bakın. Üstü kuru, altı çamursa tohum yine çürür.
Yağmur gübrenin yerini tutar mı? Hayır. Yağmur su verir, bazen fazla verir. Besin, toprak oturunca ve bitki istiyorsa ayrıca düşünülür. Yağmurun üstüne hemen gübre serpmeyin.