Terakota ve plastik saksı: su tutma farkı
Terakota nefes alır, çabuk kurur, donda çatlar. Plastik suyu tutar, hafiftir, gölette kök çürütür. Bitkiye göre seçin.
Aynı fide, terakotada öğlen solar, plastikte ise günlerce ıslak kalır. Fark, toprağın kötülüğü değil, kabın suyu tutma biçimidir. Terakota gözeneklidir, nefes alır, çabuk kurur. Plastik suyu içeride tutar, hafiftir, gölet olursa kökü çürütür.
Terakota ne ister
Pişmiş toprak kap, özellikle yeni ve sırlanmamışsa, ilk haftalarda suyun bir kısmını emer. Lavanta, kekik ve sukulent bu çabuk kurumayı sever, tamamen unutulursa onlar da solar. Sırlı, parlak kap ise plastik gibi su tutabilir. "Toprak kap" deyip sırlıyı da aynı sanmayın.
Ağırdır, rüzgârda plastik kadehten daha az devrilir. Yüksek balkonda bu avantajdır. Kışın ıslak terakota donunca çatlar. Dışarıda kalacak saksı listesinde kıymetli kil kabı sert gecede boşaltın veya içeri alın. Bitki dışarıda kalacaksa onu plastik veya ahşapta, kil kabı kuru saklamak baharda ikiye yarılmaktan ucuzdur.
Deliği yoksa terakota da gölet olur. Delik şarttır. Altına yapışan tabak, deliği kapatıyorsa kabı bir parmak yükseltin.
Plastik ne ister
Plastik hafiftir, dikey düzen ve asılı kap için daha gerçekçidir. Su daha yavaş kaçar; unutkan sulamada bu bir avantaj, her gün sulayan elde ise çürümedir. Parmak testi plastikte daha seyrek su der, yüzeye aldanmayın.
Koyu renk plastik güneşte ısınır, kökü pişirir. Öğlen duvarına yaslanan siyah saksı, bitkiyi susuz sandırır. Açık renk veya gölge, kökü serin tutar. İnce plastik rüzgârda uçar. Dibine taş koymak denge verir, deliği kapatmasın.
Eski plastik güneşte kırılganlaşır. Çatlak kap, suyu bir yandan kaçırır, siz üstü ıslak sanırsınız. Sezon başında çatlağa bakın.
Bitkiye göre seçim
Kuru seven lavanta ve biberiye, süzek terakotada daha az çürür. Sürekli susayan salatalık ve çilek, geniş plastikte veya iyi sulanan büyük kapta daha az öğlen solgunluğu yaşar. Küçük terakota çilek asma saksıdaki gibi bir günde kurur.
İkisinde de harç aynı hatayı taşımasın. Yalnız bahçe kili, terakotada beton, plastikte balçık olur. Süzek harç, iki kapta da iş görür. Çöken toprak plastikde kenardan su kaçırır, terakotada ise kap zaten su emdiği için bitki iki yandan kurur. Üstü boşaldıysa gövdeyi gömmeden tamamlayın.
Gübre tuzu, plastikde daha uzun kalır çünkü su dışarı sızmaz. Beyaz kabuk olursa yanık yaprak yazısındaki gibi yıkayın. Terakota dışına çıkan beyaz leke de tuzdur; kabı fırçalayın, her lekeyi hastalık sanmayın.
İkisini birden kullanmak
Plastik fideliği terakota saksının içine oturtup arayı boş bırakmak, suyun nerede durduğunu şaşırtır. Ya ayrı kullanın ya da iç kabın deliğinden suyun dışarı çıkabildiğinden emin olun. Çift kap, kökü havasız bırakıyorsa güzellik işe yaramaz.
Altlık iki tipte de şart gibi satılır. Altlık, akan suyu yerden korur; içinde biriken suyu akşama kadar tutmak için değildir. Suladıktan sonra dökün.
Kap değiştirirken kökü, eski kabın şekline göre halka olduysa hafif açın. Terakotadan çıkan kök, gözeneklere yapışmış olabilir. Zorla çekmeyin, kabı dikkatle yatırın. Plastikten çıkarmak daha kolaydır, kök yine de yırtılmasın.
Sık sorulan sorular
Terakota her bitki için daha mı sağlıklı? Hayır. Çabuk kurur, kuru sevene uyar, suyu seven ve unutulan bitkide ise stres yaratır. Deliği olmayan sırlı kap da sağlıklı sayılmaz.
Plastik yazın kökü yakar mı? Koyu ve öğlen güneşindeki ince kap yakabilir. Açık renk, gölge ve yeterince hacim bunu azaltır. Asıl yakan, kap ile birlikte gölet ve tuzdur.
Kışın hangisi dışarıda kalır? İkisi de ıslakken risklidir. Terakota ayrıca çatlar. Dayanıklı bitkiyi geniş, süzek kapta duvar dibine alın; ince ve ıslak kabı sert donda dışarıda bırakmayın.