Sonbahar yaprağını kazmak mı, örtmek mi
Sonbahar yaprağını ıslak toprağa derin gömmeyin. Parçalayıp örtün veya komposta alın; ceviz yaprağını sebze sırasına yığmayın.
Sonbahar yaprağı ya rüzgârla kaçar ya da ıslak toprağa bir bel darbesiyle gömülür. Derin gömülen yaprak havasız kalır, ekşi koku yapar, ilkbaharda fideyi bekletir. Parçalayıp örtmek veya olgun komposta katmak, aynı yaprağı daha sakin kullanır.
Kazmak ne zaman zarar
Islak kil, yaprakla birlikte belin ucunda parlak şerit olur. O gün gömmek, killi toprağı daha da sıkıştırır. Yaprak ilkbahara kadar tanınır halde kalır, siz de toprak düzelmedi sanırsınız. Nemli ama çamur olmayan bir günde, yaprağı üste karıştırmak başka; bel derinliğine ters çevirmek başkadır.
Kalın, olduğu gibi yığılan yaprak keçe olur, yağmuru üstten akıtır. Altındaki toprak kuru, üstü kaygan kalır. Çim biçme makinesiyle bir kez üzerinden geçmek veya ayakla ezmek parçalar. Parça küçük olunca örtü de kompost da daha düzgün çalışır.
Örtü olarak bırakmak
Parçalanmış yaprak, boş yatak ve ağaç dibi için malç olur. Bir karıştan kalın, hiç aralıksız yığın salyangoz ve fare için konaktır. İnce ve havadar tutun. Gövdeye dayamayın.
Sebze sırasında ceviz yaprağını doğrudan örtü yapmayın. Bir kenarda bekletip komposta azar azar katmak daha temkinlidir. Meşe yavaş çürür, kış örtüsü olarak işe yarar. Ihlamur, elma ve armut yaprağı daha çabuk toprağa karışır. Hepsini aynı hızda kaybolacak sanmayın.
Rüzgârlı bahçede yaprağı dal veya seyrek tel tutsun. Komşunun çitine uçan örtü, sizin yatağınızı çıplak bırakır. Ağustos sonu boşaltılan sıra, bu örtünün en doğru adresidir.
Komposta ayırmak
Yürüyüş yolu, hasta yaprak ve çamurla yapışmış yığın kompost kutusuna girince işi zorlaştırır. Sağlıklı yaprağı evdeki kompost ile karıştırın. Sadece yapraktan oluşan kuru yığın çok yavaş iner; araya mutfak kabuğu ve biraz nem katın, gölet yapmayın.
Küflü sebze yaprağı ile ağaç yaprağını aynı kefeye koymayın. Domates ve kabaktaki hastalık, yaprak yığınında da durabilir. Şüpheli artığı uzak tutun. Sağlam sonbahar yaprağı ise bahçenin en bol, en ucuz örtüsüdür.
İlkbaharda örtü incelmişse altını çürümüş kabul edip fideyi hemen gömmeyin. Kalan parçalar iriyse kenara çekin, toprak ısınsın. Tamamen dağılmış ince tabakayı üste karıştırabilirsiniz. Bu, derin kazı değildir.
Yakmak ve çöpe göndermek
Islak yaprağı yakmak duman yapar, komşuyu rahatsız eder, besini de kül eder. Kül, gelişigüzel sebze sırasına serpilmez; kireçli tepkiyi artırabilir. Yer varsa örtün veya kompostlayın. Yer gerçekten yoksa belediyenin yeşil atık düzenine verin, dereye ve boş arsaya dökmeyin.
Çimle karışık yaprak, çim tohuma kaçmışsa yatağa hastalık değil ot tohumu taşır. O karışımı sıcak kompostta bekletin, doğrudan sıraya sermeyin.
Bir mevsimde bütün kili yaprakla bahçe toprağı yapmak iddiası abartıdır. Her yıl örtmek, çıplak bırakıp ilkbaharda çamurla savaşmaktan daha az yorucudur. Yaprak, bu sabrın malzemesidir.
Sık sorulan sorular
Yaprağı olduğu gibi toprağa gömsem olmaz mı? Kalın ve ıslakken derin gömmek ekşitir. Parçalayıp yüzeyde örtmek veya komposta katmak daha temiz sonuç verir.
Çam iğnesi de aynı mıdır? Çam iğnesi yavaş çürür, patika ve bazı ağaç diplerinde örtü olur. Sebze sırasını sadece çam iğnesiyle kalın örtmek, yatağı ekşitme iddiasından önce pratik olarak kabuklaştırır. İnce tutun, tek malzeme yapmayın.
Solucan yaprağı yer mi? Parçalanmış, nemli yaprağı yer. Keçe gibi kuru yığının altına hemen hücum etmez. Örtüyü aralayıp nemi dengelemek yeter, solucan satın almak şart değildir.