Sera toprağında tuz birikmesi
Yağmur girmeyen örtüde sulama suyu ve gübre tuz bırakır. Beyaz kabuk ve yaprak ucu yanığı varsa besini kesin, yavaşça yıkayın.
Örtünün altında yağmur yoktur. Her sulamada gelen mineral ve her gübrelemede eklenen tuz, topraktan aşağı kaçacak bir sağanak bulamaz. Bir süre sonra kenar beyazlar, yaprak ucu kurur, bitki "aç" sanılıp bir torba daha besin yer. O torba, sorunu büyütür.
Belirti
Toprak yüzeyinde ve saksı kenarında beyaz veya sarımtırak kabuk oluşur. Yaprak ucu kahverengileşir, bazen kenar içe kıvrılır. Bitki suyun içindeymiş gibi solar çünkü tuzlu toprak, kökün su almasını zorlaştırır. Bu tablo susuzlukla karışır. Toprak zaten ıslaksa bir kova daha dökmeyin.
Aynı yanık, rüzgâr ve kuru sıcak da yapabilir. Örtünün içinde rüzgâr azdır; kabuk varsa önce tuzu düşünün. Saksıda çöken toprakta anlattığımız beyaz kabuk, serada sıra halinde de olur.
Kök yanmış, koyu ve kokuyorsa sadece kabuğu sıyırmak yetmez. O bitkiyi çamur gibi gübreli çukura geri dikmeyin.
Neden örtüde daha çabuk
Dışarıdaki yatak, bir sağanakla bir miktar tuzu aşağı indirir. Sera ve tünel bu sağanağı keser. Örtüaltı sulama az ve sık olunca su, tuzu köke doğru çekip bırakır. Damla hortumu aynı noktaya aylarca akınca o halka daha da tuzlanır.
Sert musluk suyu, yağmur suyundan daha çok iz bırakır. Her sulamaya karıştırılan gübre ise asıl biriktiricidir. "Az az her gün" yöntemi, etikette yazandan daha hızlı tuz yapar. Bitki yeşilse ara verin.
Kompost ve solucan gübresi de sınırsız değildir. Solucan gübresi kalın serpilirse örtünün altında ekşir ve tuzlanır. İnce tutun.
Yıkama ve ara
Gübreyi kesin. Yüzeydeki kabuğu tahta bir çubukla, köke zarar vermeden alın. Sonra yavaş ve bol su verin, delikten veya yatağın dreninden aksın. Amaç gölet bırakmak değil, tuzu aşağı sürüklemektir. Killi, suyu kaçırmayan toprakta bu yıkama çamur yapar. Önce killi toprağı düşünün; dren yoksa suyu bir anda boca etmeyin. Saksıda iş daha kolaydır: kabı dışarıda, delik açıkken ağır ağır yıkayın, tabağı boşaltın.
Yıkamadan hemen sonra gübre vermeyin. Bir iki hafta sadece su, o da toprak kuruyunca. Yaprak ucu kurumuşsa o kısım düzelmez; yeni yaprağa bakın. Yeni yaprak temiz çıkıyorsa yol doğrudur.
Sezon sonunda örtüyü kaldırıp toprağı yağmura açmak, bir sonraki yazın tuzunu azaltır. Her yıl aynı çukura, hiç yıkanmadan domates dikmek, üçüncü yılda yanık yaprağı sıradanlaştırır. Bir yıl baklagil veya boş örtü, birikimi seyreltir.
Bir daha biriktirmemek
Sabah su verin, akşam gübre eklemeyin. Besin, etiketteki seyreltmeden daha koyu olmasın ve her sulamada karışmasın. Yağmur suyu biriktirilebiliyorsa ara sıra onunla sulamak, musluk kabuğunu azaltır. Sağanak suyunu kirli çatıdan, ilk dakikaların tozuyla birlikte depoya doldurmayın.
Damla hortumunun ucunu her yıl aynı santime gömmeyin. Halkayı biraz kaydırın. Köşede ıslak, kapıda kuru kalan tünelde tuz da eşit dağılmaz. Beyazlayan köşeyi ayrıca yıkayın, ıslak köşeye su eklemeyin.
Yaprak yanığı diye hemen demir veya başka mineral sıkmak, tuzlu toprağa bir tuz daha ekler. Önce yıkama ve ara. İyileşme yoksa danışın; kör karışım yaprağı yakar.
Sık sorulan sorular
Beyaz kabuk kireç hastalığı mıdır? Çoğu zaman su ve gübre izidir. Kabuğu alın, yavaşça yıkayın, besine ara verin. Sirke dökerek kabuğu eritmeye çalışmayın; kök yanar.
Ne sıklıkla yıkamalıyım? Her hafta değil. Kabuk ve uç yanığı görününce bir kez, sonra gübreyi seyrekleştirerek. Sürekli bol su, killi serada başka sorun açar.
Tuzlu toprağa kum sermek çözer mi? Hayır. Kum, tuzu taşımaz. Yıkama, daha az gübre ve sezon sonunda yağmur, kumdan daha işe yarar.