Şimşir çitte sık budamanın mantığı

Şimşir, düzgün çit olsun diye bir yılda bir kez, eski dala kadar kısaltılır. Sonra içi kahverengi kalır, dışarıdan bakınca yeşil duvar sanırsınız. Şimşir genç sürgünden şekil alır. Eski oduna inen sert traş, her zaman yeni yaprak getirmez.

Az kesmek, sık bakmak

Şekil için en uygun an, genç sürgünün uzadığı ilkbahar sonu ve gerekirse yazın ikinci bir hafif alıştırmadır. Don öncesi sert kesim, taze sürgünü soğuğa bırakır. Kışın "düzgün olsun" diye yapılan traş, yarayı geç kapatır.

Makası veya çit bıçağını kör kullanmayın. Ezilen yaprak kenarı kahverengi çizgi olur. İpi gerip göz kararıyla dalgalı kesmek, sonra düzeltmek için daha derine inmenize yol açar. İp, acele makastan daha düz çit çıkarır.

Her kesimde biraz yeşil yaprak bırakın. Tamamen kahverengi dala indirilen şimşir, bazı çalılarda o noktadan sürmez. Boşluk yıllarca açık kalır. Boşluk olduysa komşu dalı yavaşça yönlendirin, deliği bir mevsimde toprakla doldurmaya çalışmayın.

İçi de nefes alsın

Sadece dış kabuğu yeşil olan çit, içerde çıplak dal taşır. Kar ve rüzgâr o kabuğu delince kahverengi leke görünür. Arada bir, çitin içine ışık girecek birkaç dalı dipten alın. Bunu her tarafı tıraşlayarak değil, seçerek yapın.

Altı üsten geniş olan çit, kendi gölgesinde açılır. Üstü geniş, altı dar kalırsa alt dallar yapraksızlaşır. Hafifçe yukarı doğru incelen bir biçim, alt yaprağı yaşatır. Bunu cetvelle kurmak zorunda değilsiniz; alttaki dalın güneş görüp görmediğine bakın.

Çitin dibine yığılan malç ve toprak, gövdeyi gömmesin. Kök boğazı ıslak örtüde çürür. Malç çit dibinde ince ve gövdeden uzakta dursun. Sürekli fıskiyeyle yaprağı ıslatmak da mantar lekesi için gereksizdir. Kök kuruysa su verin.

Tırtıl ve bir anda çıplak dal

Şimşir güvesinin tırtılı, çitin içine ağ gerer, yaprağı iskelete çevirir. Dışarıdan bakınca "biraz sararmış" sanırsınız, dalları aralayınca yeşil tırtıl ve artık yaprak görürsünüz. Türkiye'nin birçok bahçesinde bu zararlı artık tanıdıktır. Küçük alanda elle toplamak, ilk lekeyi durdurabilir. Çit boydan boya ağ içindeyse elle yetişmez; ne kullanacağınızı bölgenizdeki tarım danışmanına sorun. Rastgele ilaç, dozu ve günü olmadan hem çite hem başka böceklere yazık eder.

Hasta veya yenmiş çiti hemen sert budamayın. Yaprak zaten azsa bir de siz sıyırırsanız bitki aç kalır. Önce tırtılı düşün, sonra şekli. Komşu bahçeden gelen kelebek sizin çitinize de yumurta bırakabilir. Ayda bir, iç dalları aralamak yeterince erken uyarıdır.

Köpek idrarı ve kış tuzu da dipte kahverengi leke yapar. Bu leke tırtıl ağı taşımaz. Nedeni ayırın; tuzlu karı çit dibine yığmayın.

Saksı şimşiri

Saksıda şimşir, yerdekinden çabuk kurur ve çabuk donar. Kışı çok sert geçen balkonda büyük kap, duvar dibi ve süzek toprak şarttır. Kışın dışarıda kalacak saksı seçerken şimşiri narin sardunyayla aynı kefeye koymayın; yine de ince kaptaki kök donabilir.

Şekil budamasını don haftasına denk getirmeyin. Kapta su birikmesin. Yaprak sararıp dökülmeden önce kökü yoklayın: ıslak ve kokuyorsa delik tıkanmıştır, susuz sanıp su eklemeyin.

Çit, komşu sınırını tartışmaya açmasın. Apartman veya bahçe sınırında yükseklik konusunda emin değilseniz, budamadan önce konuşmak, dalı komşunun üstüne yıllarca salmaktan daha az kavga çıkarır.

Sık sorulan sorular

Yılda bir kez, iyice kısaltmak yeter mi? Çoğu şimşirde hayır. Hafif ve daha sık almak, eski oduna inmekten daha dolgun çit bırakır. Bir kez inip kahverengi kalan yüzey yıllarca toparlamayabilir.

İçi kahverengi, dışarı yeşilse hasta mıdır? Çoğu zaman ışıksızlıktır. İç dalı seçerek seyreltin, bir mevsim bekleyin. Ağ ve tırtıl varsa konu ışıksızlık değildir.

Çelikten çoğaltılır mı? Genç sürgün çeliği, nemli ve gölge bir kapta köklenmeye çalışabilir. Her çelik tutmaz. Hasta, tırtıllı dalı çoğaltmayın.