Sardunya kışlatma: içeri alma ve az sulama

Sardunya yaz boyunca balkonu taşır, ilk sert gecede ise yaprağı cam gibi kararır. Birçok kişi bitkiyi o gece kaybeder, halbuki kışı serin bir odada geçiren sardunya ilkbaharda yeniden sürer. İşin sırrı sıcak oda ve bol su değil, donmamak ve kökü çürütmemektir.

Ne zaman içeri almalı

Hafif serinlik sardunyayı öldürmez. Asıl sınır, ıslak yaprak üstüne inen don ve uzun süren eksi derecelerdir. Bölgenizde ilk sert gece yaklaşınca saksıları taşıyın; takvimi komşunun balkonundan kopyalamayın, vadi ile tepe aynı gece donmaz. Yağmurda ıslanmış saksıyı don beklentisiyle dışarıda bırakmak en sık kayıptır.

İçeri almadan birkaç gün önce solmuş çiçekleri ve sarı yaprakları koparın. Toprak yüzeyinde yosun ve birikmiş çiçek döküntüsü varsa alın. Böcek var mı diye yaprak altına bakın. İçeri taşınan unlu bit, kış boyunca bütün saksılara yayılır.

Yer: aydınlık ve serin

Kaloriferin üstü, karanlık antre ve sürekli sıcak salon sardunyayı uzatır, cılızlatır. En rahat yer, gündüz ışık alan, gece fazla ısınmayan bir oda veya kapalı balkondur. Don riski kapalı balkonda da vardır; cam tek kat ve gece eksiye düşüyorsa saksıyı bir gece içeri kaydırın.

Bitkiler birbirine yapışık durmasın. Hava dolaşmazsa yaprakta gri küf belirir. Küflü yaprağı koparın, sulamayı daha da seyrekleştirin. Pencereyi ara sıra aralayın ama bitkiyi buz gibi cereyana bağlamayın.

Kışın çiçek beklemek zorunda değilsiniz. Birkaç tomurcuk açarsa güzeldir, açmazsa bitki ölmüş değildir. Gücünü ilkbahara saklıyordur. Bu dinlenme, gülün ilk yıl takviminde olduğu gibi her süs bitkisinde aynı ayda olmaz; sardunya yaprağını dökmeden de yavaşlar.

Su: az, ıslak değil

Kışın en çok öldüren şey susuzluk değil, her hafta dolu sulamaktır. Toprak serin odada geç kurur. Parmağınızı iki boğum batırın; ıslaksa bekleyin, kuruysa az su verin. Tabağa çıkan suyu dökün. Yaprak sararıp dökülüyor, toprak ise sürekli ağırsa sorun susuzluk değildir.

Gübreyi kış ortasında kesebilirsiniz. Büyümeyen bitkiye sürekli besin vermek tuz biriktirir. İlkbaharda yeni sürgün görünce, seyreltik bir besinle yeniden başlayın. Lavanta gibi kışın da kuru seven bitkilerle sardunyayı aynı kova suyla sulamayın; lavanta bakımı başka bir ritme uyar.

Budama ve çelik

İçeri alırken yalnızca çiçek sapını ve kırık dalı alın. Sert budamayı, bitki yeniden sürmeye hazırlandığı ilkbahara bırakın. O zaman uzamış, boğum boğum açılmış sürgünleri dipten değil, sağlıklı bir boğumun üzerinden kısaltın. Kesik yerden iki üç yeni sürgün gelir, bitki saksıda top gibi durur.

Kestiğiniz sağlıklı uçları atmayın. Birkaç boğumlu çeliğin alt yaprağını koparıp nemli, süzek toprağa dikin. Köklenene kadar güneşin altında unutmayın, pencere önünde hafif nem yeter. Her çelik tutmayabilir; dört beş tane denemek bir saksıyı kurtarır.

Kök saksıyı çatlatmışsa ilkbaharda bir boy büyük kaba geçirin. Kış ortasında, bitki uyurken koca saksıya almak toprağı ıslak tutar. Bahar budamasıyla aynı hafta yapılan saksı değişimi daha güvenlidir.

Dışarı alıştırma

Gece donu kesilince sardunyayı ilk gün öğlen güneşine koymayın. Yaprak, cam arkasından balkona çıkınca yanar. İki üç gün ağaç altı veya doğu cephesi, sonra alıştığı yaz yerine. Rüzgârlı balkonda saksıyı devrilmeyecek ağırlıkta tutun. İlk hafta yaprak biraz yumulursa panik olmayın; yeni yaprak güneşe göre çıkar.

Yaz yerinde su yeniden artar. Yine de tabakta göl bırakmayın. Sardunya, çiçek açsın diye her gün şimşir gibi ıslatılan bitki değildir. Toprak kuruyunca su, solmuş çiçek kopunca yeni tomurcuk: yaz boyu ritmi bu kadar sadedir.

Sık sorulan sorular

Sardunya kışın yaprak dökerse ölmüş müdür? Gövde yeşil ve sertse hayır. Karanlık ve sıcak odada yaprak dökmek sık görülür. Daha aydınlık bir yere alın, suyu azaltın, ilkbahara kadar zorlamayın.

Kışın çiçek açmıyorsa gübreler miyim? Hayır. Dinlenen bitkiye gübre, çiçek değil tuz biriktirir. Yeni sürgün görünce hafif besine geçin.

Dışarıda bırakılan sardunya kurtulur mu? Ilıman, donmayan bir kışta bazen kurtulur. Sert don gören yerde yaprak ve kök yanar. Emin değilseniz en sevdiğiniz saksıyı içeri alın, gerisini deneme olarak dışarıda bırakmayın.