Eski tohum canlı mı: bezde deneme

Çekmecede üç yıllık zarflar birikir. Üstündeki tarih silinmiştir, siz de "bir deneyeyim" diye bütün sırayı o tohumla doldurursunuz. İki hafta sonra toprak dümdüzse mevsim gitmiş olur. Önce on tanelik bir bez denemesi, yatağı bu sürprizden kurtarır.

Nasıl kurulur

Kâğıt havlu veya temiz pamuk bezi ıslatın, suyu damlamasın. On tohumu aralıklı koyun, örtün, bir tabağa veya kilitli kaba alın. Kabın ağzını tamamen havasız bırakmayın; günde bir kez aralayın. Bezi kurumaya bırakmayın, suda da yüzdürmeyin.

Ilık seven domates, biber ve kabağı ılık odaya koyun. Marul ve ıspanağı kaloriferin üstüne değil, serin bir mutfak köşesine alın. Çimlendirmede nem, ısı ve ışık aynı kurallardır. Yanlış köşe, canlı tohumu ölü gösterir.

Kabın üstüne türü ve günü yazın. Üç zarfı aynı beze koyarsanız hangi noktanın havuç olduğunu ayırt edemezsiniz. Havuç zaten yavaştır; beşinci gün "çıkmadı" deyip atmayın. Bir hafta, biberde iki hafta bakın.

Sonucu nasıl okursunuz

On taneden yedisi, sekizi kökçük verdiyse zarf iş görür, normal sıklıkta ekin. Yarısı uyandıysa ekerken biraz daha sık saçın, çıkışı seyreltin. Bir iki taneden fazlası uyanmadıysa o zarfı büyük yatağa dökmeyin. Küçük bir köşede denemek başka, bütün baharı ona bağlamak başkadır.

Küflenen, ekşi kokan bezde sonuç okunmaz. Bezi değiştirip yeniden, daha az suyla deneyin. Tohumun kendisi simsiyah ve ezikse saymayın; o taneler zaten kırılmıştır.

Bezde uyanan tohumu kurutup sonra ekmeye çalışmayın. Kökçük açıkta kaldıysa o taneler denemenin parçasıdır. Asıl ekimi, zarfın geri kalanıyla, nemli harca yapın. Cımbızla kökçük gömmek, evde çoğu zaman kırık fide üretir.

Hangi tohum çabuk yorulur

Soğan ve havuç tohumu, domatese göre daha çabuk canlılığını kaybeder. Kabak ve fasulye, kuru ve serin durursa bir süre daha idare eder. Bunu yıl sayısı diye ezberlemeyin; saklama koşulları her çekmecede başka olur. Nemli mutfak dolabı, buzdolabunun sebze gözündeki terleme, tarihi yeni zarfı da öldürür.

Kışın tohum sayımı tam da bu iş içindir. Tarihi okunmayan zarfı nisan gelince değil, kışın ayırın. Bez denemesini ekim haftasına bırakırsanız, çıkmayan sıranın yerine yeni tohum almaya vaktiniz kalmaz.

Kendi bitkinizden aldığınız tohum da bu denemeye girer. Hibrit çeşitlerin ertesi yıl aynı meyveyi vermemesi başka konudur; hiç çıkmaması ise canlılık konusudur. İkisini karıştırmayın. Çıktı ama meyve başka olduysa tohum ölü değildir, çeşit karışıktır.

Saklama, denemeden sonra

Canlı bulduğunuz zarfı güneşte, naylonun içinde terletecek yerde bırakmayın. Serin, kuru, karanlık bir kutu yeter. Buzdolabı şart değildir; koyacaksanız nem almayan kap kullanın, her gün çıkarıp ısıtmayın. Yazı yazılmamış kapağın içine tarih koyun.

Deneme kabını pencere önünde unutursanız, çıkan kökler birbirine dolanır. Süre dolunca notunuzu alın, bezi komposta veya çöpe verin. Küflü bezi fide harcının içine karıştırmayın.

Satın aldığınız yeni zarf da bazen zayıf çıkar. "Marketten geldi, kesin canlıdır" diye bütün yatağı tek zarfa bağlamayın. Özellikle indirimdeki tarihi geçmiş poşette bir bez denemesi, ucuz tohumu pahalı boş sıraya çevirmez.

Sık sorulan sorular

Kaç tohum denemeliyim? On tane, ev için yeterlidir. Üç tane şans işidir; biri bozuksa zarfın hepsini kötü sanırsınız. Elli tane de zarfı bitirir.

Kökçük çıktı ama yaprak yok, sayılır mı? Canlılık için kökçük yeter. Yaprak, asıl harçta ışık görünce gelir. Bezde fide büyütmeye çalışmayın.

Hiç çıkmadı, toprak mı kötü? Deneme topraksız bezde yapıldıysa toprak suçsuzdur. Isı yanlış köşedeyse denemeyi bir kez doğru yerde tekrarlayın. Yine yoksa zarfı emekliye ayırın.