Armut ağacında tozlaşma ve komşu çeşit
Birçok armut çeşidi tek başına az meyve bağlar. Komşu ağaç, çiçek dönemi ve ilk yıllarda sabır üzerine notlar.
Armut fidanı dikilir, çiçek açar, sonra dalda birkaç meyve kalır. Birçok bahçede sebep bakımsızlık değil, yanlış komşuluktur. Elmanın bir kısmı kendi çiçek tozuyla idare ederken birçok armut çeşidi başka bir armut çeşidinin çiçek tozuna ihtiyaç duyar. Tek ağaç, gösterişli çiçeğe rağmen az meyve verebilir.
Kendi kendini dölleyen sanılmasın
Fidan etiketinde "verimli" yazması, o ağacın yalnız başına yeterince meyve bağlayacağı anlamına gelmez. Bazı çeşitler kısmen kendi kendini döller, yine de yakında uygun bir komşu varsa meyve tutumu belirgin artar. Etikette tozlayıcı çeşit önerisi varsa onu ciddiye alın. Öneri yoksa satıcıya aynı dönemde çiçek açan ikinci bir çeşit sorun. Emin olmadığınız eşleştirmeyi kulaktan dolma listeyle kurmayın; bölgenizde tutan çiftleri bilen bir fidancı, genel bir tablodan daha işe yarar.
Aynı çeşitten iki ağaç dikmek, tozlaşma sorununu çözmez. İkisi de aynı çiçek tozunu taşır. Farklı adla satılan ama aslında aynı klon olan fidanlar da birbirini döllemez. Güvenilir fidancıdan, adı net çeşit alın.
Çiçekler aynı haftaya denk gelsin
Tozlayıcı, sizin ağacınız çiçekteyken çiçekte olmalıdır. Biri erken, öteki geç açarsa arılar boşuna uçar. Erken açan çeşit, ilkbahar donunun sık vurduğu bahçede risklidir; çiçek yanarsa o yıl meyve beklemeyin, ağaç ölmüş sayılmaz. Donlu gecede küçük ağacın üzerine örtü sermek, çiçeği bir gece kurtarabilir. Örtüyü gündüz açın, arı girebilsin.
Komşu bahçedeki armut da işe yarayabilir. Arılar kısa mesafe uçar; sokağın öteki ucundaki ağaç, sizin tek fidanınız için güvenilir ortak sayılmaz. Kendi bahçenizde ikinci çeşide yer yoksa, aynı ağaca uyumlu bir dal aşılatmak küçük alanda çözümdür. Aşıyı bilen birine bırakın; gelişigüzel bıçak denemesi fidanı zayıflatır.
Dikim yeri meyveyi de etkiler
Tozlaşma tamam olsa bile gölge, su birikintisi ve rüzgâr tüneli tutumu düşürür. Armut güneş ister, kökü sürekli suda durmasın. Çukur, elma dikiminde anlatılan mantıkla hazırlanır: geniş, tabanı sıkışmamış, aşı noktası toprağın üstünde. Taban suyu yüksek yerde armut kökü boğulur, siz tozlaşma sanırsınız.
İlk yıllarda bol meyve beklemeyin. Fidan kök ve taç kurar. Çiçeğin bir kısmını ilk iki yıl koparmak, ağacın gücünü oduna vermesine yardım eder. Bu, verimi sonsuza dek kesmek değildir; aceleyi kesmektir. Sulama ve malç için meyve ağaçlarında sulama notları armut için de geçerlidir. Çiçek ve meyve döneminde birden susuz bırakıp sonra gölet yapmak meyve dökümünü artırır.
Çiçek var, arı yok
Soğuk, yağışlı çiçek haftasında arı uçmaz. O yıl tutum düşer, ertesi yıl düzelir. Bahçede sürekli ilaçlama, çiçek açmış yabani otları bile yok etmek arıyı kaçırır. Çiçek döneminde ağacın üzerine ilaç sıkmayın. Bir köşede çiçek açan ot bırakmak, armut haftasında böceğe durak olur. Rüzgâr da bir miktar toz taşır ama armutta asıl işi böcek görür; rüzgâra güvenip tek ağaç bırakmayın.
Meyve tutunca seyreltme başka bir iştir. Salkımda dört beş armut birbirine yapışık kalırsa hepsi küçük ve şekilsiz olur. Fındık büyüklüğüne gelince, sağlamlığından emin olduğunuz bir iki taneyi bırakıp diğerlerini elinizle alın. Dalı yırtmadan, sapın dibinden koparın.
Hastalık sandığınız döküm
Çiçekten sonraki küçük döküm doğal olabilir. Ağaç, taşıyamayacağı meyveyi bırakır. Yapraklarda ateş yanığını andıran kararma, sürgün ucunun çoban değneği gibi kıvrılması görürseniz bunu normal döküm saymayın. Hasta dalı sağlıklı dokuya kadar kesip aleti bir sonraki kesimden önce temizleyin, bulaşığı bahçede gezdirmeyin. Teşhisi göz kararıyla ilaca bağlamayın; emin değilseniz danışın.
Genç ağacı her yıl "neden yok" diye sökmek en pahalı hatadır. Önce çeşit eşini, çiçek çakışmasını, donu ve suyu kontrol edin. Bu dört maddeden biri eksikse beşinci yılda da tabak boş kalır.
Sık sorulan sorular
Bir armut ağacı bahçeye yeter mi? Birçok çeşitte yetmez. Aynı haftalarda çiçek açan ikinci bir çeşit veya aşılı bir tozlayıcı dal gerekir. Etiketi ve fidancıyı esas alın.
Elma, armutu döller mi? Hayır. Yakın akraba olsalar da elma çiçek tozu armut için güvenilir eş değildir. Armuda armut gerekir.
İlk yıl çiçekleri koparmak şart mı? Şart değil, yararlıdır. Zayıf fidanda çiçeğin bir kısmını almak kök ve sürgünü güçlendirir. Ağaç oturmuşsa her çiçeği koparmanıza gerek kalmaz.