Mini serada terleme ve havalandırma

Mini sera, rafta duran kapaklı kutudur ya da balkondaki küçük camekândır. İçine viyol dizilir, kapak kapanır, ertesi gün cam buğu içindedir. Bu buğu, "nemli ve mutlu" demek değildir. Gündüz pişen, gece ıslak kalan fide, dipten yatar.

Terleme ne anlatır

Camda damla birikmesi, içerde havanın durduğunu gösterir. Damla yaprağa düşünce leke ve çökerten kolaylaşır. Her damla hastalık değildir; hiç açılmayan kapak ise davetiyedir. Sabah buğuyu görünce kapağı aralayın. Öğlene kadar kapalı tutulan şeffaf kapak, güneşte fırın olur.

Soğuk tünel ile aynı mantık geçerlidir: örtü korur, havalandırma yaşatır. Tünel yataktadır, mini sera çoğu zaman kapı önündedir. İkisi de "kur, unut" düzeneği değildir.

İçeri termometre koymak şart değilse de elinizi içeri sokmak şarttır. Eliniz yanıyorsa fide de yanıyordur. O saatte kapak açık kalır. Akşam eli üşütüyorsa ve don söylentisi varsa kapağı kapatın. Isıtıcısız kutu, sert donu her zaman tutmaz. Çok soğuk gecede viyolleri içeri almak, kapağa güvenmekten daha dürüsttür.

Su, sıkışık viyol ve yatma

Mini serada toprak geç kurur, siz yine her gün sularsınız. Üst ıslak, dip gölet olunca fide bir gece boyun eğer. Bu yatma çoğu zaman mantari çökertendir. O viyolü kurtarmak zordur. Komşu kapları ayırın, suyu kesin, kapağı açık bırakın.

Viyolleri birbirine yapışık dizmeyin. Arada bir parmak hava, hem terlemeyi azaltır hem hastalığı yavaşlatır. Etiketler okunsun. Kalabalık kutuda hangi fidanın yattığını göremezsiniz.

Sulamayı sabaha alın. Akşam verilen su, gece damlasına eklenir. Alttan suluyorsanız tabakta su bırakmayın. Üstten veriyorsanız ince sıkım yeter, gövdeyi yere yatırmayın.

Güneşin yönü ve cam

Güneye bakan kapalı kutu, doğuya bakandan daha çabuk pişer. İlkbaharda bu avantaj gibi görünür, öğlen felakete döner. Kutuyu mümkünse öğleden sonra hafif gölgeye çekin veya kapağı açık tutun. Camın içine beyaz kâğıt dayamak, bir iki gün için yakıcı ışığı kırar. Kalıcı çözüm, havalandırmadır.

Fide ışığa tek yönden uzuyorsa kabı çevirin. Kapak kapalıyken çevirmek unutulur. Açma saati, çevirme saati olsun.

Kirli cam, hem ışığı keser hem damlayı gizler. Sezon başında içini silin. Yosun tutmuş köşe, nemin hiç kurumadığını anlatır. O köşeyi sirkeli suyla ovup iyice durulayın; fide dururken kuvvetli sirke sıkmayın.

Ne zaman kutudan çıkarmalı

Fide iki gerçek yaprak olunca ve dışarısı yumuşayınca kutu ona dar gelir. Önce kapağı bütün gün açık bırakın, sonra viyolü dışarı, rüzgârsız bir köşeye alın. Bir anda öğlen güneşine ve açık rüzgâra çıkarmak, serada nazlanan fideyi yakar. Nisan don penceresi sıcağı seven fide için hâlâ erken olabilir. Kutu, donu bahane edip fideleri mayısa kadar hapsetmesin; cılız, ışıksız uzama da bir zarardır.

Kutunun içinde yabani ot ve yosun birikmişse sezon sonunda boşaltın, kurulayın. Islak saksı kırığını içinde kışlatmayın. Plastik kapak çatlaksa rüzgâr oradan girer, siz kapalı sandığınız halde gece üşütürsünüz. Çatlağı bantlamak bir sezon daha kazandırır; dağılmış kapağı ise yenilemek daha güvenlidir.

Mini sera, domatesi kışın meyveye bağlamaz. Fide büyütmek ve bir iki hassas saksıyı hafif soğuktan korumak onun ölçüsüdür. İçine soba, sürekli su ve onar viyol yığmak, bahçıvanlığı değil küfü büyütür.

Sık sorulan sorular

Kapak bütün gün açık kalsın mı? Güneşliyken evet, aralık olsun. Don gecesinde hayır. İkisini aynı bırakmak, ya pişirir ya üşütür.

Buğu olmasın diye hiç sulamayayım mı? Hayır. Toprak kuruysa su verin, fazlasını kapakta tutmayın. Buğu, susuzluktan değil, durgun havadan da gelir.

Yatan fideler ilaç ister mi? Önce o kabı ayırın, suyu ve kapağı düzeltin. Sağlam komşular duruyorsa hepsini ilaçlamayın. Emin değilseniz danışın; gelişigüzel mantar ilacı, yenilecek bitkide etiket olmadan sıkılmaz.