Işık yetersiz fide: cılız gövdeyi önleme

Pencere önündeki fide bir haftada camın kenarına yatmış, gövdesi bir kibrit çöpü kadar incelmiştir. Bu, çeşit bozuk diye atılacak bir fide değildir. Işık uzak, oda sıcaktır. Bitki ışığa ulaşmak için uzar, gövde dolgunlaşmaz. Düzeltmek, gübre değil, ışık ve serinliktir.

Neden ip gibi uzar

Tohum karanlıkta da uyanabilir. Asıl ışık, yeşil görününce gerekir. Çimlendirme bittikten sonra viyolü rafta unutursanız sarı ve uzun fide kaçınılmazdır. Kaloriferin üstü hem sıcak hem çoğu zaman loştur. Sıcaklık boyu kovalar, ışık yetişemez.

Tek yönlü pencere de eğer. Fide her gün aynı yana yatar. Kabı çevirmezseniz gövde eğri sertleşir. Bulutlu haftada en iyi pencere bile zayıf kalabilir. O hafta ısıyı düşürmek, ek lamba kadar önemli olur.

Sık ekim de cılız bırakır. Fideler birbirinin ışığını çalar. Erken şaşırtma, her birine yer açar. Şaşırtmadan önce ışığı düzeltmezseniz yeni kapta da ip gibi uzamaya devam eder.

Ne yapın

Viyolü cama yaklaştırın, yaprak cama değmesin. Soğuk cam, gece yaprağı yakabilir. Her gün çeyrek tur çevirin. Odayı biraz serinletin. Domates ve biber ılık ister ama loş sıcaklık, aydınlık serinlikten daha kötü fide verir. Tam soğuk camekâna atmak da başka uçtur. Elinizi üşütmeyen, donmayan bir köşe arayın.

İnce bir hava, gövdeyi kalınlaştırmaya yardım eder. Bir vantilatörü uzaktan, yaprağı yatırmadan kısa süre çalıştırmak bazı evlerde işe yarar. Fön veya açık pencerenin buz gibi cereyanı ise fideyi kurutur. Amaç rüzgâr değil, hafif oynayan yapraktır.

Gübre vermeyin. Cılız fide, aç değildir. Sert besin, ince gövdeyi daha da zorlar, tuz yakar. Toprak ıslaksa suyu da kesin. Karanlıkta bol su, boyu daha hızlı uzatır.

Domatesi derin almak, biberi gömmemek

Domates, gövdeden köklenir. Ilımlı biçimde derine şaşırtmak, uzun gövdenin bir kısmını toprağa alır. Yaprakları gömmeyin. Biber, salatalık ve marul bu kadar hoşgörülü değildir. Onları eski boyun seviyesinde tutun. Gömmek çürütür.

Çok uzamış, devrilmiş ve yaprağı sararmış fideyi bahçeye "nasılsa toparlar" diye çıkarmayın. Daha aydınlık yerde bir hafta toparlanan yedek, cılız olanı geçer. Hepsini atmayın. En kısa boyluları seçin, diğerlerini zorlamayın.

Dışarı çıkış, ancak gövde biraz toklaşınca ve alıştırma haftası tamamlanınca olur. Cılız fideyi ilk gün rüzgâra koymak kırar. Önce içeride düzeltin.

Lamba şart mı

Şart değildir. Aydınlık pencere ve serin oda birçok fideyi idare eder. Lamba kullanacaksanız yaprağı yakmayan bir mesafede, karanlık odayı gündüze benzetmek için tutun. Lambayı çok uzakta bırakmak, tavan ışığıyla aynı cılız fideyi üretir. Süreyi gece de kesintisiz yapmak zorunda değilsiniz. Bitki de karanlık saat ister.

Lambanın ısısı viyolü kurutuyorsa daha sık bakın, gölet yapmayın. Elektrik ve suyu aynı elde düşünmeden kabloyu saksının altına sıkıştırmayın.

Erken ekim, cılızlığın en sık sebebidir. Pencereniz zayıfsa domatesi şubatın karanlığında değil, ışığın arttığı haftalarda ekin. Geç ama tok fide, erken ama ip gibi olandan daha çabuk meyve verir.

Sık sorulan sorular

Cılız fide dikince düzelir mi? Işık gören bahçede bir miktar toparlar, rüzgârda kırılır. Önce içeride kısaltacak koşulları düzeltin. Domatesi biraz derine almak yardımcı olur, her türde değil.

Daha çok sulamak boyu kısaltır mı? Hayır. Karanlıkta bol su, boyu uzatır. Toprak nemli olsun, ıslak olmasın. Asıl kısaltan, ışık ve biraz daha serin havadır.

Her gün pencere açmak yeter mi? Ilık bir günde kısa süre hava alır. Buz gibi cereyan ve öğlen camın yaprağı pişirmesi yetmez, zarar verir. Kabı ışığa yaklaştırmak, sadece camı aralamaktan daha etkilidir.