Soğuk tünel: ilkbaharı öne çekmek

Soğuk tünel, ısıtıcısı olmayan alçak bir örtüdür. Marul, ıspanak ve yeni fide, hafif soğuğu bu örtünün altında daha az hisseder. İlkbaharı takvimden silmez; bazı bahçelerde yeşilliği bir iki hafta öne çeker, bazı bahçelerde sadece don gecesini kurtarır. Mucize sera değildir.

Ne işe yarar, ne işe yaramaz

Örtü, rüzgârı keser ve gündüz biriken ısıyı akşama biraz tutar. Sert, uzun donu tek kat ince tül her zaman yenemez. Kar birikir, çubuklar yatar, bitki ezilir. Tüneli "kışın domates" diye kurmayın. Domates ve biber, toprak ılımadan tünelin içinde de küser.

İş gördüğü yer, erken marul, roka, turp ve dışarı alıştırmaya çalıştığınız fidelerdir. İlkbahar hazırlığı başlarken toprak hâlâ soğuksa, bir yatağı tünelle kapatmak bütün bahçeyi brandayla sarmaktan daha akıllıcadır. Ardışık yeşillik ekiyorsanız ilk partiyi tünelde, sonrakini açıkta tutabilirsiniz.

Şeffaf naylon gündüz çok ısınır. İnce bahçe tülü ise daha az ısıtır, daha iyi nefes alır. Elinizde ne varsa onu kullanın ama naylonu güneşli günde kapalı bırakmayın.

Kurulum: yaprağa değmesin

Kemer için esnek dal, ince plastik boru veya hazır çember olur. İki yana sağlam saplayın. Ortası alçak kalan tünelde örtü yaprağa yapışır, don oradan bitkiye geçer, güneşte de yaprağı yakar. Bel hizasından yüksek tünel ise rüzgârda yelken olur. Diz hizası, birçok yatak için yeter.

Örtüyü gergin ama davul gibi değil serin. Kenarlarını toprak, taş veya çıta ile bastırın. Bir köşe açık kalırsa rüzgâr içeri girer, örtüyü balon yapar. Yürüyüş yolunu taşla doldurmayın; sulamak için bir ucu katlanabilsin.

Rüzgârlı bahçede kemerin iki ucunu çapraz ip ile tutun. Sabah devrilmiş tünel, bitkiyi örtünün altında buharda bırakır. Kurulumu bir kişinin tek başına, fırtına gününde yapması zor olur. Sakin havada kurun.

Havalandırma asıl iştir

Güneşli mart günü tünelin içi, dışarıdan çok daha sıcak olur. Kapalı naylonun altında marul pişer, fide boyun eğip yatmaya başlar. Öğlene doğru bir ucu veya yan eteği açın. Akşam, don söylentisi varsa kapatın. Her gün açıp kapamak zahmetlidir ve tünelin gerçek bakımı budur.

İçeride terleme, yaprakta damla biriktirir. Bu damla gece donarsa yaprağı yakar. Hava almak, sadece sıcaklık için değil, bu ıslaklığı dağıtmak içindir. Sürekli kapalı, ıslak tünelde salyangoz da yerleşir. Eteği araladığınızda altı kontrol edin.

Sulama, tünelin içinde gölet yapmasın. Toprak dışarıdan yavaş kurur. Parmağınızı örtünün altına sokun. Islaksa su vermeyin. Hortumla yukarıdan örtünün üstünü ıslatmak bitkiye su ulaştırmaz.

Ne zaman sökmeli

Gündüz gölgede oturulacak kadar ısındıysa tünel bitkiyi pişirmeye başlamıştır. Örtüyü önce gündüzleri açık bırakın, sonra tamamen kaldırın. Bir anda, öğlen güneşinde sökmek, alışmamış fideyi yakar. İki üç gün yarı açık tutmak yeter.

Örtüyü yırtık ve çamurlu halde yatakta bırakmayın. Kuruyunca katlayın, delikleri bantlayın, kemerleri düz bir yerde saklayın. Sonraki don uyarısında aynı düzeni bir gecede kurmak, malzemeyi aramakla geçmez.

Tünelin altında yabani ot da ısınır. Açtığınız gün çapa veya elle ot alın. Örtü, otu da sebzeyi de büyütür. Ot, sebzeden hızlıysa tüneli boşa kurmuşsunuz demektir.

Rüzgârın sürekli söktüğü yerde tünel yerine daha alçak, yatağın üstüne değmeyen bir kasa denenebilir. İkisi de havalandırma ister. Isıtmasız örtü, ihmal edilirse açık bahçeden daha çabuk bitki öldürür.

Sık sorulan sorular

Tünelin içine don olursa örtü işe yaramamış mıdır? İnce tek kat, sert donu her zaman tutmaz. Yine de rüzgârı kesmek bile yaprağı kurtarabilir. Çok soğuk gecede ikinci bir örtü veya içeri alınan saksı daha güvenilirdir. Derece uydurmayın; bitkinin sabah haline bakın.

Tohumu doğrudan tünele mi ekmeliyim? Yeşillikte evet, toprak işlenebiliyorsa. Domates tohumunu soğuk tünele erken gömmek, ılık oda yerine geçmez. Fideyi dışarı alıştırmak için tünel kullanın, çimlendirmeyi değil.

Yazın tüneli domatese bırakayım mı? Yazın kapalı örtü, domatesi pişirir ve mantar artırır. Sadece dolu veya kavurucu bir iki gün için gölge file düşünün. Naylonu yaz boyu üstte unutmayın.