Havuç ekiminde sık yapılan beş hata

Havuç tohumu inceciktir, çıkışı yavaştır, kökü de toprağın her taşını hatırlar. Çatallı, seyrek veya çatlamış kök görünce çeşidi suçlamak kolaydır. Çoğu zaman sebep taze gübre, taşlı yatak, kabuk bağlamış yüzey, geç seyreltme ve düzensiz sudur.

Taze gübre ve taş

Havuç yatağına taze hayvan gübresi veya yanmamış kompost basmayın. Kök çatallanır, bazen kıllanır, tadı da sertleşir. Olgun kompostu bir önceki mevsim karıştırın ya da çok ince, iyice yanmış bir tabakayla yetinin. Gübre farkını genel olarak organik ve kimyasal yazısında ayırmıştık; havuçta taze organik madde özellikle kökü bozar.

Taş, kesek ve taze gömülmüş sap da aynı işi görür. Kök engele değince ikiye ayrılır. Yatağı bir bel küreği derinliğinde, taşını ayıklayarak gevşetin. Killi, ıslakken işlenen toprak kuruyunca tuğla olur; havuç orada kısa kalır. Toprak türünü biliyorsanız, ağır kilde havucu yüksekçe, içine olgun kompost karışmış bir sırada deneyin. Derin kazmak, ıslak kili ezmekten iyidir.

Tohum derinliği ve kabuk

Havuç tohumu derin gömülmez. Üzerine bir santimden kalın toprak örtmeyin; birçok bahçede yarım santim bile yeter, sonra tahta veya avuçla bastırın. Derin tohum çürür veya hiç yüzeye varamaz. Sıranın üstüne kaba çakıl da dökmeyin.

İkinci dert, yağmurdan sonra oluşan kabuktur. İnce tohum kabuğu itemez, siz de "bu tohum ölü" dersiniz. Ekimden sonra sıranın üstüne ince elenmiş kompost veya bir tutam kum sermek kabuğu kırar. Çıkış görününceye kadar toprak toz gibi kurumasın; sisleme yeter, gölet yapmayın. Çıkış iki üç haftayı bulabilir. Bu sürede yatağı çapayla karıştırmayın.

Tohumu sık saçmak da hata gibi görünmez, sonra işe yarar: hepsi çıkmayabilir. Asıl hata, çıkanları seyreltmemektir.

Seyreltme geç kalınca

Havuç birbirinin dibinde büyürse kök iplik kalır. İlk seyreltmeyi, yeşillik iki üç yaprak olunca yapın. Arada bir parmak boşluk kalsın. Kök parmak kalınlığına yaklaşınca ikinci kez seyreltin; bu sefer çıkan küçük havuçlar çorbaya gider. Çekerek komşunun kökünü oynatmayın. Toprak nemliyken, makasla dipten kesmek daha az sarsar.

Seyreltme artığını sıranın üstünde bırakmayın. Havuç kokusu havuç sineğini çağırır. Artığı komposta veya uzağa götürün, sırayı sulayıp yaprakları silkeleyin. İnce tül örtü, sineğin yumurta bırakmasını azaltır; örtüyü yapraklara yapışık germeyin, rüzgârda yırtılan tül işe yaramaz.

Yeşillik sırasını ardışık ekim ile bölüştürüyorsanız havucu da iki üç hafta arayla küçük partiler halinde ekin. Tek günde bütün yatağı doldurmak, seyreltmeyi aynı haftaya yığar ve yazın hepsi birden odunlaşır.

Su, çatlak ve hasat

Bir hafta kurak, sonra gök gürültülü yağmur, havucu çatlatır. Kök birden şişer, kabuk yarılır. Kumlu sırada malç bu salınımı yavaşlatır. Sürekli ıslak kilde ise kök çatlamaz, çürür. İkisinin ortası: toprak sıkılınca dağılacak kadar nemli, parmak batınca çamur olmayacak kadar kuru.

Hasadı uzatmak da kökü odunlaştırır. Omuz topraktan görününce bir tanesini çekip tadın. Sert, özü beyaz ip gibi ise o parti sofralık süresini geçiyordur. Erken çekilen ince havuç yenir; geç kalan bütün sıra bir anda iştah kaçırır. Don vuracaksa sırayı örtün veya söküp serin, nemli kumda kısa süre saklayın. Ilık mutfakta havuç yumuşar.

Sık sorulan sorular

Havuç neden hiç çıkmadı? Derin ekim, kabuk bağlamış yüzey, kuruyan ilk hafta veya eski tohum en sık sebeplerdir. Bir avuç tohumu ıslak bezde ayrıca deneyin; bezde de çıkmıyorsa yatak suçsuzdur.

Çatallı havuç yenir mi? Yenir. Şekil bozukluğu lezzeti her zaman bozmaz. Tadı sert ve acıysa o parti taze gübre veya susuzluktan yorulmuştur; çorbada da hayal kırıklığı olur.

Aynı yatağa her yıl havuç olur mu? Olmasın. Kök sebzeyi her yıl aynı sıraya bindirmek sinek ve hastalık biriktirir. En az bir yıl başka familyadan yaprak veya baklagil girsin.