Toprağın asitliğini evde kabaca okumak

Bahçıvan iki kaba toprak koyar, birine sirke, ötekine karbonatlı su damlatır ve köpüğe bakarak bütün yazın gübresini seçer. Bu deneme bir ipucudur, laboratuvar sonucu değildir. Köpük, toprağın kabaca kireçli mi yoksa asit tarafta mı durduğunu fısıldar. Gramaj, reçete ve "şu kadar kireç" bu köpükten çıkmaz.

Deneyi dürüstçe yapmak

Yüzeydeki malç, kül ve taze gübreyi karıştırmayın. Kök derinliğinden, birkaç yerden birer avuç alın. Taşı ayıklayın, toprak nemli toz kıvamında olsun. İki kaba bölün.

Birine mutfak sirkesi damlatın. Belirgin köpürme, karbonatlı, yani kireçli bir tepkiye işarettir. Öteki kaba bir tutam karbonatı suyla ıslatıp dökün. Orada köpürme, toprağın daha asit tarafta olduğunu düşündürür. İkisinde de sessizlik varsa toprak ortaya yakındır ya da deney boşa gitmiştir. Islak çamurda köpüğü seçemezsiniz.

Tek çukurdan alınan bir avuç, bütün bahçeyi temsil etmez. Sebze sırası ile yolluk taşın dibi aynı olmayabilir. İki üç köşeden tekrarlayın. Sonuç her seferinde başka çıkıyorsa deneyi değil, bahçenin karışık geçmişini okuyorsunuz.

Bu bilgi ne işe yarar

Birçok sebze, hafif asitle nötr arasında rahat eder. Aşırı kireçli toprakta bazı bitkilerde yaprak damarı yeşil kalır, ara sarı sararır. Buna hemen "demir ilacı" demeyin. Su birikmesi, kök boğulması ve soğuk da aynı sararmayı yapar. Önce toprağın kumlu mu killi mi olduğuna ve suyun durup durmadığına bakın.

Ortancada renk, ancak bazı çeşitlerde asitlikle kayar. Ortanca yazısındaki ayrım burada da geçerlidir: toprak deneyi, rengi garantilemez. Yaban mersini gibi belirgin asit seven bitkileri kireçli bahçeye zorlamak, sirke dökerek çözülmez. Onlar için ayrı saksı ve uygun harç daha dürüst bir yoldur.

Lavanta ve biberiye ise sırılsıklam asit çamurda değil, süzek yerde durur. Her bitkiye aynı "asit olsun" hedefi koymazsınız.

Kireç ve kükürt dozunu uydurmayın

Köpük gördünüz diye yatağa avuç avuç kireç veya kükürt sermek, ertesi yıl başka bir soruna döner. Kireç bir anda erimez, fazla kaçarsa geri almak zordur. Kükürt de her toprakta aynı hızda iş görmez. Miktar, ölçülmüş bir sonuca ve toprağın yapısına göre konuşulur. Emin değilseniz il veya ilçe tarım danışmanına sorun; kulaktan dolma kova hesabını uygulamayın.

Odun külü de "doğal kireç" diye gelişigüzel serpilmez. Kül, kireçli tepkiyi artırabilir. Patates ve asit seven köşeye kül yığmayın. Az miktarı komposta karıştırmak, yatağın üstüne torba boşaltmaktan daha güvenlidir.

Organik ve kimyasal gübre seçimi de bu deneyin yerine geçmez. Gübre, asitliği sihirle düzeltmez. Önce su, organik madde ve bitkinin kendi isteği gelir.

Yaprak size deneyi hatırlatırsa

Yeni sürgün sararıyor, damar yeşil kalıyorsa deneyi bir kez yapın, sonra başka sebepleri eleyin. Sürekli ıslak kök, taze gübre yanığı ve soğuk toprak aynı tabloyu çizer. Bir hafta suyu düzeltip bakın. Sararma geçmiyorsa ve sirke belirgin köpürdüyse bitki kireçten rahatsız olabilir. Yine de dozu kendiniz uydurmayın.

Saksı harcı bahçe toprağından ayrıdır. Markette alınan torf karışımı çoğu zaman nötre yakındır, zamanla sulama suyuyla kireçlenir. Beyaz kabuk görüyorsanız önce çöken saksı toprağı yazısındaki tuz yıkamasını deneyin. Sirke testini tuzlu kabuğun üstüne yapmak sizi yanıltır; kabuğu sıyırıp alttan alın.

Sık sorulan sorular

Deneyi her yıl tekrarlamalı mıyım? Bahçede büyük bir kireç veya kül uygulaması yapmadıysanız her ay gerekmez. Bitki alışılmadık sararınca veya yeni bir yatak açınca bir kez bakın. Karar doz için değil, yön duygusu içindir.

Sirke döktüğüm yere hemen ekim olur mu? Deneyi saksıda veya bir avuç toprakta yapın, bütün yatağı sirkeyle yıkamayın. Yatağa dökülen sirke köklere zarar verir. Deney kabını yatağa geri boşaltmayın.

pH aleti almalı mıyım? Ucuz çubuklar kabaca fikir verir, her biri aynı sayıyı tutturmaz. Önemli bir dikimden önce ölçümü bilen bir yerden istemek, market çubuğuna körü körüne uymaktan daha sağlamdır. Sayı yoksa da bitkiyi gözleyerek bahçe yürür.