Sonbaharda bahçede yapılacaklar: kontrol listesi

Sonbahar, bahçıvanlar için bir kapanış değil, gelecek yıla yapılan yatırım mevsimidir. Yaprakların dökülüp hava serinlediği bu dönemde yapacağınız birkaç iş, ilkbaharda sizi hem zamandan hem emekten kurtarır. Aşağıdaki liste farklı iklimlere göre uyarlanabilecek genel bir çerçeve sunuyor.

1. Hasadı tamamlayın ve tarhları temizleyin

Son sebzeleri toplayın. Hastalıklı bitki artıklarını kompost yığınına atmak yerine bahçeden uzaklaştırın; sağlam kalan artıklar ise kompost için iyi bir kaynaktır. Tarhları çıplak bırakmak yerine ya örtü bitkisi ekin ya da üzerini saman, kuru yaprak gibi bir malçla örtün. Çıplak toprak yağmurda yıkanır ve sıkışır.

2. Toprağı besleyin

Sonbahar, toprağa organik madde eklemek için ideal zamandır. Olgun kompost ya da iyice yanmış ahır gübresini tarhların üzerine serip hafifçe karıştırın. Kış boyunca yağmur ve kar bu maddelerin toprakla bütünleşmesine yardımcı olur. Toprağınızın türünü bilmiyorsanız toprak türü rehberimiz size basit testler sunuyor.

3. Soğanları ve sonbahar ekimlerini unutmayın

Lale, nergis ve sümbül gibi soğanlı süs bitkilerinin dikim zamanı genellikle sonbahardır. Bunun dışında bazı bölgelerde sarımsak, soğan ve bakla gibi sebzeler de sonbaharda ekilir. Ekim zamanı bölgenize göre değiştiği için yerel takvime bakın.

4. Ağaç ve çalıları gözden geçirin

Dökülen yaprakları toplayın; özellikle hastalıklı yaprakları (leke, pas gibi) bahçeden çıkarın. Kuru ve kırık dalları temizleyin. Ana budama için genellikle kış sonu beklenir; detaylı bilgi için budama zamanı yazımıza bakabilirsiniz. Genç fidanların gövdesini kemirgenlere ve don çatlaklarına karşı bir koruyucuyla sarmak da faydalı olur.

5. Saksıları ve hassas bitkileri içeri alın

Dona dayanıksız saksı bitkilerini, gece sıcaklıkları düşmeden önce korunaklı bir yere taşıyın. Dışarıda kalacak saksıları duvar dibine alın, altlarını yalıtım için tahta ya da köpük bir yüzeye koyun. Saksı tabaklarındaki suyu boşaltın; donarak seramiği çatlatabilir.

6. Su sistemlerini ve aletleri hazırlayın

• Hortumları boşaltın ve kuru bir yerde, düzgünce toplayarak saklayın.
• Damla sulama hatlarını don riskine karşı boşaltın.
• Makas, kürek ve tırpanları temizleyin, keskinleştirin, hafif yağlayın.
• Kullanmadığınız ilaç ve gübreleri kapalı, çocukların ulaşamayacağı bir yerde saklayın.

Hızlı kontrol listesi

1. Son hasat tamamlandı mı?
2. Hastalıklı artıklar bahçeden çıkarıldı mı?
3. Tarhlar malç ya da örtü bitkisiyle korundu mu?
4. Kompost ya da organik madde eklendi mi?
5. Soğanlar dikildi mi?
6. Hassas saksılar içeri alındı mı?
7. Hortum ve aletler bakıma alındı mı?

Gelecek yılı planlayın

Sonbahar, bir yıllık notlarınızı toplamak için de güzel bir zamandır. Hangi sebzeler iyi verim verdi, hangi köşe fazla gölgede kaldı, hangi bitki hastalandı? Bunları yazarak tarhlarınızı gelecek yıl için yeniden tasarlayabilirsiniz. Aynı aileden sebzeleri (örneğin domates, biber, patlıcan) aynı yerde üst üste ekmemeye çalışmak, toprak kaynaklı hastalıkları azaltır.

Sık sorulan sorular

Yaprakları toplamalı mıyım, yoksa yerde mi bırakmalıyım? Sağlıklı yaprakları kompost yapabilir ya da tarhların üzerine malç olarak serebilirsiniz. Çim üzerinde kalın bir yaprak tabakası bırakmak ise çimleri boğabilir.

Sonbaharda gübre vermek doğru mu? Organik madde eklemek doğrudur. Yüksek azotlu hızlı gübreleri ise geç sonbaharda vermekten kaçının; yumuşak sürgünleri soğuktan zarar görebilir.

Tarhları derince kazmam gerekir mi? Zorunlu değil. Aşırı kazmak toprak yapısını bozabilir. Yüzeyi hafifçe gevşetip organik maddeyi eklemek çoğu bahçe için yeterlidir.