Şeftalide yaprak kıvırcıklığı belirtileri
İlkbaharda şeftali yaprağı kızarıp kabarırsa bu çoğu zaman kıvırcıklıktır. Yaprak çıkınca ilaç geç kalır; önlemi önce sorun.
Şeftali daha çiçekten yeni çıkmışken yaprak kıvrılır, kalınlaşır, kırmızı veya sarı kabarcıklarla dolar. Bu tabloyu yaprak biti sandığınız olur. Bit olsaydı sürgün ucunda böcek kolonisi görürdünüz. Kıvırcıklık ise yaprağın kendi dokusunu bozar; ilkbaharın serin ve ıslak günlerinde sıçrar.
Belirtiyi bitten ayırın
Kıvrılan yaprak kalın, kırılgan ve yer yer kırmızımsıdır. Üstünde toz gibi böcek olmayabilir. Yaprak biti yaprağı buruşturur ama doku bu kadar etli kabarcık yapmaz; çevirince böceği görürsünüz. Yaprak biti yazısı o koloniler içindir. İkisini aynı sabunlu suyla "hallettim" saymayın.
Hastalık ilerledikçe yaprak dökülür. Ağaç bir süre çıplak kalır, yazın yeni yaprak sürebilir. Bu ikinci yaprak, o yılın hastalığı bitmiş demek değildir; ertesi ilkbahar aynı tabloyu getirebilir. Meyve de seyrek ve zayıf kalabilir. Ağaç bir yılda ölmez diye ertesi yılı plansız bırakmayın.
Nektarin de şeftaliyle aynı aileden olduğu için benzer belirti gösterebilir. Kayısıda da yaprak bozulması başka sebeplerden olur; her kıvrık yaprağa aynı adı yapıştırmayın. Emin değilseniz bir dalı danışmana gösterin, bütün ağacı gelişigüzel ilaçlamayın.
Neden ilkbaharda patlar
Mantar, tomurcuk uyanırken ıslak ve serin havada yaprağa yerleşir. Yaprak bir kez açılıp kabarınca o yılki enfeksiyon olmuştur. Yazın gördüğünüz kıvrık yaprağa sıkılan ilaç, o mevsimin yaprağını düzeltmez. Zamanlama, ürünün adından daha önemlidir.
Koruma, çoğu zaman yaprak dökümünden sonra ve tomurcuklar şişmeden önceki döneme denk getirilir. Ürün, doz ve gün, bölgenize ve etikete göre değişir. Burada kova hesabı vermiyorum. Uygun bakırlı veya önerilen bir preparatı kullanacaksanız etiketi okuyun, çiçek açmış dala rastgele sıkmayın, bekleme süresini uydurmayın. Emin değilseniz tarım danışmanına sorun.
Dayanıklı çeşit, ilaçtan daha sakin bir yoldur. Fidan alırken "bu bölgede kıvırcıklığa dayanıklı mı" diye sorun. Her şeftali aynı hassasiyette değildir. İsim ezberletmek yerine fidancının bölge tecrübesini kullanın.
Ağacı ayrıca yormayın
Hasta yaprak dökülünce ağaç yeni sürgün için güç harcar. O hafta susuz bırakmayın, bir de sert budamayın. Sulama ve malç şeftalide de geçerlidir: gövdeye yığılmayan bir örtü, düzensiz suyu azaltır. Gölet yapmak da kökü boğar.
Dökülen kıvrık yaprakları ağacın dibinde bırakmayın. Toplayıp uzaklaştırın. Komposta koymak, yığınınız tam ısınmıyorsa mantarı bahçeye geri döndürebilir. Belediye çöpü veya derine gömmek, küçük bahçede daha temkinlidir. Aleti başka dala geçmeden silin; her kesimden sonra bütün bahçeyi dezenfekte etmek şart değilse de hasta daldan sağlam dala yapışkan bıçakla geçmeyin.
Yaz budamasıyla bütün yaprağı sıyırmak, zaten yorulmuş ağacı bir de güneşe mahkûm eder. Kuru, içe bakan ve kırık dalı alın. "Hastalık gitsin" diye ana dalları yarıya indirmek verimi de gölgeyi de götürür. Budama zamanı yazısı, panik kesimine karşı iyi bir frendir.
Gelecek yılın takvimi
Bu ilkbahar bozulduysa not düşün. Yaprak dökülünce ve kış sonunda, tomurcuk pembeleşmeden önce ne yapacağınızı bir bilene sorun. Aynı haftayı her yıl kaçırmak, her bahar aynı fotoğrafı çekmektir.
Genç fidanı ilk yılda bu hastalıkla karşılamak cesaret kırar. Fidan ölmediyse sökmek için acele etmeyin. Yazın sürdüğü yeni yaprak sağlıklıysa ağaç durur. Sonraki kışa hazırlık, sökümden ucuzdur.
Komşu bahçedeki hasta şeftali sizin dalınıza spor taşıyabilir. Onu zehirlemek sizin işiniz değildir. Kendi dökülen yaprağınızı toplamak ve zamanında danışmak, komşuya laf atmaktan daha çok iş görür.
Sık sorulan sorular
Kıvrık yaprak düzelir mi? O yaprak düzelmez. Ağaç yazın yeni yaprak sürebilir. Asıl kazanç, ertesi ilkbaharı hastalığa hazırlıksız yakalamamaktır.
Yazın ilaçlasam aynı yıl meyve kurtulur mu? Yaprak kabardıktan sonra sıkılan ilaç o mevsimin bulaşmasını geri almaz. Meyve zaten seyrelmişse su ve temizlikle idare edin, dozu yaz gününe uydurmayın.
Her şeftali bu hastalığa yakalanır mı? Hayır. Çeşit, baharın ıslaklığı ve önceki yılın yükü sonucu değiştirir. Dayanıklı çeşit ve temiz yaprak, hassas fidanı kendi haline bırakmaktan daha az sürpriz çıkarır.